NGHIÊN CỨU NHÂN GIỐNG HOA HỒNG CỔ SA PA VÀ HỒNG CỔ VÂN KHÔI BẰNG PHƯƠNG PHÁP NUÔI CẤY MÔ TẾ BÀO

Abstract

Sa Pa and Van Khoi ancient rose varieties are currently overexploited, leading to a shortage of high-quality plant materials. This study aimed to develop an in vitro propagation protocol for these two valuable rose cultivars. The most effective surface sterilization treatment for Sa Pa rose stem segments was immersion in 70% ethanol for 15 minutes, followed by 5% sodium hypochlorite for 10 minutes and 0.1% HgCl₂ for 5 minutes, resulting in 81.1% clean and viable explants. For Van Khoi rose, reducing ethanol exposure to 10 minutes achieved 75.6% clean and viable explants. Shoot induction was optimal on MS medium supplemented with 1.5 mg/l BAP, producing shoots 1.8 - 2.0 cm in height, with an average of 1.8 shoots/node and 4.0 - 5.3 leaves/shoot after 6 weeks. The most effective shoot multiplication medium was MS supplemented with 1 mg/l BAP, 0.5 mg/l kinetin and 0.3 mg/l α- NAA, yielding 91.1 - 92.2% shoot cluster formation and a multiplication rate of 2.8 - 2.9 times after 8 weeks. Rooting was best achieved on MS medium supplemented with 0.5 mg/l IBA, with a rooting rate of 88.9 - 94.4%, averaging 3.6 - 3.7 roots per shoot. In the nursery stage, a substrate composed of 50% soil, 25% vermicompost and 25% rice husk biochar supported a survival rate of 78.9 - 82.1%, plantlet height of 5.9 - 6.8 cm and 9.7 - 10.5 leaves per plantlet. Foliar application of Vinaf 30-20-10+TE fertilizer increased survival rates to 85.6 - 87.7%, plantlet height to 6.5 - 7.1 cm, and leaf number to 9.7 - 11.0 leaves per plantlet. This protocol provides a reliable foundation for large-scale production of disease-free, genetically uniform, and high-quality ancient rose plants.

Tóm tắt

Hồng cổ Sa Pa và Vân Khôi hiện đang bị khai thác quá mức, thiếu nguồn giống chất lượng. Nghiên cứu này nhằm xây dựng quy trình nhân giống in vitro hai giống hồng cổ có giá trị. Kết quả cho thấy, xử lý khử trùng hiệu quả nhất cho hồng cổ Sa Pa là cồn 70% trong 15 phút, javel 5% trong 10 phút và HgCl₂ 0,1% trong 5 phút (tỉ lệ mẫu sạch và sống 81,1%). Đối với hồng cổ Vân Khôi, thời gian xử lý bằng cồn 70% rút ngắn còn 10 phút, đạt tỉ lệ mẫu sạch và sống 75,6%. Môi trường MS bổ sung 1,5 mg/l BAP cảm ứng chồi hiệu quả, chiều cao chồi 1,8 - 2,0 cm, trung bình 1,8 chồi/nách và 4,0 - 5,3 lá/chồi sau 6 tuần. Môi trường nhân nhanh tối ưu là MS + 1 mg/l BAP + 0,5 mg/l kinetin + 0,3 mg/l α- NAA, cho tỉ lệ tạo cụm chồi 91,1 - 92,2%, hệ số nhân chồi 2,8 - 2,9 lần sau 8 tuần. Môi trường ra rễ là MS + 0,5 mg/l IBA, đạt 88,9 - 94,4% chồi ra rễ, trung bình 3,6 - 3,7 rễ/chồi. Ở giai đoạn vườn ươm, giá thể 50% đất, 25% phân giun, 25% trấu hun cho tỉ lệ sống 78,9 - 82,1%, chiều cao 5,9 - 6,8 cm, 9,7 - 10,5 lá/cây. Phun phân bón lá Vinaf 30-20-10+TE giúp tăng tỉ lệ sống lên 85,6 - 87,7%, chiều cao 6,5 - 7,1 cm và 9,7 - 11,0 lá/cây. Quy trình là cơ sở phục vụ nhân giống hoa hồng cổ sạch bệnh, đồng nhất, quy mô lớn.