NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI, PHÂN BỐ VÀ TÁI SINH CỦA LOÀI KHÔI TÍA (Ardisia sylvestris Pitard) TẠI VƯỜN QUỐC GIA CÚC PHƯƠNG

Abstract

Ardisia sylvestris Pitard belonging to the family Myrsinaceae, is a native plant species widely distributed in tropical moist forests of Vietnam. This species holds high medicinal value and is commonly used in traditional medicine to treat stomach disorders, ulcers and to support digestion. This paper provides scientific information on the morphology and distribution of A. sylvestris in Cuc Phuong National Park. The research results show that, in terms of morphological characteristics, A. sylvestris reaches an average height of 0.5 - 3.0 m and usually grows monopodially. The stem is smooth, glabrous, with light gray bark; the creeping rhizome has a spongy hollow structure. Leaves are concentrated at the top of the stem. Flowers are arranged in clusters, 10 - 15 cm long; the main axis bears 4 - 6 secondary axes, each carrying 5 - 10 flowers grouped into umbels. In terms of distribution, the habitat where A. sylvestris grows has a cool and humid climate year-round, with an average temperature of about 22.5°C. Relative humidity is high and fairly stable throughout the year, averaging 85%. Average rainfall 1680 mm. Soil bulk density varies between 1.06 and 1.15; the topsoil is rich in humus and moist. Soil depth exceeds 70 cm; soil texture ranges from light to medium and heavy loam, with low stone content, good water infiltration and drainage. Soil pH ranges from slightly acidic to highly acidic. The number of A. sylvestris individuals recorded ranges from 50 to 380 trees per ha, with the highest density found in moist rich forest types (IIIA2, IIIB), where canopy cover and soil moisture are high. The species regenerates by seeds, mainly of quality grade A.

Tóm tắt

Khôi tía (Ardisia sylvestris Pitard) là loài thực vật bản địa phân bố rộng rãi tại các khu rừng nhiệt đới ẩm lá rộng thường xanh của Việt Nam. Đây là loài cây có giá trị cao, được sử dụng phổ biến trong y học cổ truyền để điều trị các bệnh về dạ dày, viêm loét và hỗ trợ tiêu hóa… Kết quả nghiên cứu tại Vườn Quốc gia Cúc Phương cho thấy, Khôi tía có chiều cao trung bình từ 0,5 - 3,0 m; thân thường ở dạng đơn trục, vỏ nhẵn, không có lông và có màu xám nhạt; phần thân rễ bò có cấu trúc rỗng xốp; lá đơn, mọc cách, tập trung ở phần ngọn, phiến lá hình mác dài từ 15 - 30 cm; hoa mọc thành chùm, dài 10 - 15 cm, trục chính mang 4 - 6 trục thứ cấp, mỗi trục mang 5 - 10 hoa tập hợp thành tán. Về đặc điểm phân bố, Khôi tía phân bố ở khu vực có khí hậu mát và ẩm quanh năm, nhiệt độ trung bình khoảng 22,5^oC, độ ẩm trung bình là 85%; lượng mưa trung bình 1.680 mm/năm; đất có dung trọng dao động từ 1,06 - 1,15, tầng đất mặt có nhiều mùn và ẩm, tầng đất dày trên 70 cm, thành phần cơ giới đất từ thịt nhẹ, trung bình đến nặng, tỉ lệ lẫn đá ít, khả năng thấm, thoát nước tốt, có độ chua từ chua ít đến rất chua. Số lượng cá thể Khôi tía phân bố dao động từ 50 - 380 cây/ha, tập trung nhiều nhất tại các trạng thái rừng IIIA2, IIIB, nơi có độ tàn che cao. Loài Khôi tía có khả năng tái sinh hạt tốt, cây tái sinh chủ yếu ở phẩm chất A.