THÀNH PHẦN LOÀI CÁ TẠI THỦY VỰC NƯỚC NGỌT VÀ TÙNG, ÁNG Ở CÁC ĐẢO THUỘC VỊNH BÁI TỬ LONG VÀ VỊNH HẠ LONG

Abstract

This study was conducted during 2023 - 2024 to investigate the fish species composition in freshwater bodies, tung, ang (karst sinkhole lakes and lagoons) on the islands of Bai Tu Long Bay and Ha Long Bay, northern Vietnam. A total of 48 fish species, belonging to 38 genera, 31 families, 18 orders, were recorded. Among them, Perciformes was the dominant order with 11 species (22.9%), followed by Gobiiformes with 9 species (18.7%) and Acanthuriformes with 4 species (8.3%). Other orders contained only a few species. By area, 40 species were found in Bai Tu Long Bay, compared to 32 species in Ha Long Bay, while only 8 species were recorded in freshwater streams and lakes on the islands. Of the 48 species, 15 species (31.3%) were identified as economically valuable, contributing significantly to local fisheries and livelihoods. Meanwhile, one endangered species, Evynnis cardinalis, listed in the IUCN Redlist (2025) and Vietnam Red Data Book (2024), was also documented. The fish assemblages reflected transitional ecological characteristics between freshwater, brackish, marine ecosystems, with a high degree of similarity between the two bays (32 species). However, biodiversity is threatened by overfishing, pollution, climate change, and invasive species (Oreochromis niloticus, Gambusia affinis). This research provides baseline data that are crucial for sustainable management, rational exploitation, and conservation of fish resources in Bai Tu Long and Ha Long Bay.

Tóm tắt

Nghiên cứu này được thực hiện trong giai đoạn 2023 - 2024 nhằm xác định thành phần loài cá tại các thủy vực nước ngọt và tùng, áng trên các đảo thuộc vịnh Bái Tử Long và vịnh Hạ Long. Kết quả ghi nhận tổng cộng 48 loài cá, thuộc 38 giống, 31 họ và 18 bộ. Trong đó, bộ cá vược (Perciformes) chiếm ưu thế với 11 loài (22,9%), tiếp theo là bộ cá bống (Gobiiformes) với 9 loài (18,7%) và cá đuôi gai (Acanthuriformes) với 4 loài (8,3%). Các bộ còn lại có số loài ít hơn. So sánh theo khu vực, tại các tùng, áng của vịnh Bái Tử Long ghi nhận 40 loài, nhiều hơn so với 32 loài ở vịnh Hạ Long; riêng các thủy vực nước ngọt nội địa (suối, hồ) chỉ có 8 loài. Trong tổng số 48 loài, có 15 loài (31,3%) được xác định là cá kinh tế, góp phần quan trọng vào sinh kế cộng đồng ven biển, trong khi có 1 loài cá bánh đường (Evynnis cardinalis) được ghi nhận trong Danh lục Đỏ IUCN (2025) và Sách Đỏ Việt Nam (2024) ở bậc Nguy cấp (EN). Khu hệ cá tại đây phản ánh đặc trưng sinh thái chuyển tiếp giữa nước ngọt - nước lợ - biển ven đảo, đồng thời thể hiện sự tương đồng cao giữa hai vịnh (32 loài chung). Tuy nhiên, các mối đe dọa như khai thác quá mức, ô nhiễm, biến đổi khí hậu và loài ngoại lai (Oreochromis niloticus, Gambusia affinis) đang tiềm ẩn nguy cơ suy giảm đa dạng sinh học. Nghiên cứu cung cấp dữ liệu cơ bản, có ý nghĩa quan trọng cho công tác quản lý, khai thác hợp lý và bảo tồn bền vững nguồn lợi thủy sản tại vịnh Bái Tử Long và vịnh Hạ Long.