ĐÁNH GIÁ ẢNH HƯỞNG CỦA BÓN THAN SINH HỌC VÀ PHÂN HỮU CƠ ĐẾN TỶ LỆ Na+/K+ VÀ NĂNG SUẤT LÚA TRÊN ĐẤT NHIỄM MẶN

Abstract

Saline intrusion leads to high Na⁺ content, causing nutrient imbalance, hindering nutrient absorption for crop, thus reducing crop yields. The objective of this study was to evaluate the effect of biochar and compost amendments on exchangeable and soluble forms of K⁺ and Na⁺ in soil and rice yield. A field experiment was carried out in U Minh Thuong district, Kien Giang province, over six consecutive rice crops during two years. Four treatments with four replications were designed in a completely randomized block. The treatments included: (1) three continuous rice crops per year (LLL), (2) two rice crops per year (LL), (3) LL combined with compost at 3 tons/ha/crop (LL + PHC) and (4) LL combined rice husk biochar at 10 tons/ha/crop (LL + TSH). The study results showed that two rice crops combined with biochar amendment at 10 tons/ha significantly increased soluble and exchangeable K⁺ and reduced the Na⁺/K⁺ ratio in soil across each cropping season. The highest rice yield was observed in the biochar treatment after six consecutive crops, showing a significant difference compared to treatments with only inorganic fertilizer application. However, compost amendment did not significantly affect exchangeable and soluble of K⁺, Na⁺/K⁺ ratio in the soil and rice yield. Notably, the significant negative correlation between the Na⁺/K⁺ ratio and rice yield indicates that reducing Na⁺ and increasing K⁺ in soil are important factors for enhancing rice yield. Therefore, biochar can be considered as a potential amendment for improving saline-affected soil and rice yield in the Mekong delta.

Tóm tắt

Xâm nhập mặn dẫn đến hàm lượng muối Na⁺ cao, gây mất cân đối dưỡng chất, cản trở sự hấp thu dinh dưỡng cho cây trồng và dẫn đến suy giảm năng suất cây trồng. Nghiên cứu được thực hiện nhằm mục đích đánh giá hiệu quả của bón than sinh học và phân hữu cơ đến hàm lượng cation (K⁺, Na⁺) hòa tan, trao đổi trong đất và năng suất lúa canh tác trên đất nhiễm mặn. Thí nghiệm đồng ruộng được thực hiện tại huyện U Minh Thượng, tỉnh Kiên Giang qua 6 vụ lúa liên tục trong 2 năm. Bốn nghiệm thức với bốn lần lặp lại được thiết kế theo thể thức khối hoàn toàn ngẫu nhiên. Các nghiệm thức bao gồm: (1) ba vụ lúa liên tục trong năm (LLL), (2) hai vụ lúa (bỏ vụ xuân hè) (LL), (3) LL kết hợp với phân hữu cơ ở mức 3 tấn/ha/vụ (LL + PHC) và (4) LL kết hợp với than sinh học ở mức 10 tấn/ha/vụ (LL + TSH). Kết quả nghiên cứu cho thấy, canh tác lúa 2 vụ kết hợp bón than sinh học ở mức 10 tấn/ha giúp tăng có ý nghĩa thống kê về hàm lượng K⁺ trao đổi và hòa tan và giảm tỷ lệ Na⁺/K⁺ trao đổi trong đất qua mỗi vụ canh tác. Năng suất lúa đạt giá trị cao nhất trong nghiệm thức bón than sinh học sau 5 vụ liên tục và khác biệt có ý nghĩa so với các nghiệm thức chỉ bón phân vô cơ. Tuy nhiên, bón phân hữu cơ không cho kết quả khác biệt có ý nghĩa đến hàm lượng K⁺ trao đổi và hòa tan, tỷ lệ Na⁺/K⁺ trao đổi trong đất và năng suất lúa. Đáng chú ý, mối tương quan nghịch có ý nghĩa thống kê giữa tỷ lệ Na⁺/K⁺ trao đổi và năng suất lúa cho thấy, việc giảm Na⁺ và tăng K⁺ trong đất là yếu tố quan trọng góp phần tăng năng suất lúa. Vì vậy, bón than sinh học có thể được xem là một trong những giải pháp tiềm năng trong cải thiện năng suất lúa trên đất nhiễm mặn ở đồng bằng sông Cửu Long.