NGHIÊN CỨU KHẢ NĂNG NHÂN GIỐNG TỪ HẠT VÀ HOM GIÂM CỦA CÂY BỔ BÉO ĐEN (Goniothalamus vietnamensis Bân)

Abstract

Goniothalamus vietnamensis Bân is a medicinal plant species of high value. Nonetherless, current research on propagation techniques for this species is still very limited, making it difficult to develop and conserve this valuable plant. This paper presented the results of a study on the propagation of Goniothalamus vietnamensis Bân in the Southeastern region. Propagation of Goniothalamus vietnamensis Bân was studied via both seeds and cuttings. For sexual propagation, the study on seed germination was conducted using six experimental treatments, where seeds were soaked at temperatures ranging from 30°C to 70°C for 6 hours. The experiment was arranged with four replications and 50 seeds per treatment per replication. For clonal propagation, the study employed the plant growth regulator IBA at four different concentrations (500 ppm, 1,000 ppm, 1,500 ppm, 2,000 ppm), using a completely randomized block design with three replications. The results indicated that the best germination was achieved with experimental treatment 3 (CT3), where seeds were soaked at temperatures from 40°C to 50°C. This treatment resulted in a germination rate of 90.5%, a germination vigor of 33.5%, with seeds beginning to germinate after 15 days and completing the process after 47 days. The concentration of IBA affected the rooting ability of cuttings; however, the rooting rate was relatively low, ranging from 1% to 5%. The findings of this study contribute scientific and practical foundations for the conservation and development of this valuable medicinal plant resource, supporting socio-economic development in the Southeastern region.

Tóm tắt

Bổ béo đen (Goniothalamus vietnamensis Bân) là một loài cây có giá trị dược liệu cao. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện tại về kỹ thuật nhân giống cây Bổ béo đen còn rất hạn chế, gây khó khăn trong việc phát triển và bảo tồn loài này. Bài báo trình bày kết quả nghiên cứu nhân giống cây Bổ béo đen tại vùng Đông Nam bộ. Nhân giống loài Bổ béo đen đã được nghiên cứu bằng 2 phương pháp hữu tính (từ hạt) và vô tính (từ hom). Đối với nhân giống hữu tính, nghiên cứu biện pháp xử lý nảy mầm của hạt được thực hiện với 6 thí nghiệm ngâm hạt ở nhiệt độ từ 30 - 70⁰C trong thời gian 6 giờ; thí nghiệm được bố trí với 4 lần lặp, 50 hạt/công thức/lặp. Đối với nhân giống vô tính, nghiên cứu sử dụng chất điều hòa sinh trưởng IBA với 4 nồng độ khác nhau (500 ppm, 1.000 ppm, 1.500 ppm và 2.000 ppm); thí nghiệm được bố trí theo khối ngẫu nhiên đầy đủ với 3 lần lặp lại. Kết quả nghiên cứu cho thấy, biện pháp xử lý hạt giống Bổ béo đen với công thức thí nghiệm 3 (CT3) ngâm hạt ở nhiệt độ từ 40 - 50⁰C cho kết quả tốt nhất với tỉ lệ nảy mầm là 90,5%, thế nảy mầm 33,5%, hạt bắt đầu nảy mầm sau 15 ngày và kết thúc quá trình nảy mầm sau 47 ngày. Nồng độ chất điều hòa sinh trưởng IBA có ảnh hưởng đến khả năng ra rễ của hom Bổ béo đen; tuy nhiên, tỷ lệ ra rễ của chất điều hòa sinh trưởng IBA thấp, dao động từ 1 - 5%. Những phát hiện của nghiên cứu này góp phần cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc bảo tồn và phát triển nguồn tài nguyên cây thuốc quý, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội vùng Đông Nam bộ.