TÌNH HÌNH CANH TÁC, QUẢN LÝ DỊCH HẠI VÀ GIẢI PHÁP SẢN XUẤT MÍT TẠI CÁC VÙNG SINH THÁI NÔNG NGHIỆP Ở VIỆT NAM

Abstract

The jackfruit tree (Artocarpus heterophyllus Lam.) is a traditional fruit tree that has existed in Vietnam for a very long time. Currently, six varieties of jackfruit are recorded nationwide, including three imported varieties and three local ones. A total of 15 pest species and 10 disease types have been reported to affect these jackfruit varieties. Among them, the fruit borer (Glyphodes sp.) and the long-tailed mealybug (Pseudococcus sp.) are highly prevalent (++++). Regarding diseases, black rot (Lasiodiplodia theobromae Griffon & Maubl.), black core disease (Pantoea stewartii), stem rot and gummosis (Phytophthora sp.) and stem sunken dry branch disease (Rugonectria sp.) are also reported to cause significant harm, ranging from common to widespread. To manage pests and diseases, farmers use a variety of plant protection products (8 types). However, the number of treatments is not as effective as desired, with treatment frequencies ranging from 0 to 5 times per year. Pests and diseases continue to cause severe damage, impacting production. Most jackfruit planting areas are intercropped with other crops (accounting for 70.4 - 99.6%) across localities. Fertilizer use is generally in accordance with technical guidelines, with application concentrated during the rainy season, from May to October annually. The complex evolution of pests and diseases remains the biggest challenge for farmers. Additionally, the market price of jackfruit is lower than that of other high-value fruit crops like durian, mangosteen and mango, which also raises concerns among growers. Proposed solutions to enhance the value of jackfruit in Vietnam include: developing marketing channels, producing according to VietGAP and GlobalGAP standards, linking farmers into cooperatives and creating a stable consumption environment, thereby increasing the value of jackfruit, raising farmers' income and contributing to the development of Vietnam's agricultural industry in the context of international integration.

Tóm tắt

Cây mít (Artocarpus heterophyllus Lam.) là cây ăn quả truyền thống và có từ rất lâu đời ở Việt Nam. Hiện nay cả nước ghi nhận được 6 giống mít (bao gồm 3 giống nhập nội và 3 giống địa phương). Ghi nhận 15 loài sâu và 10 loại bệnh hại trên các giống mít. Trong đó, loài sâu đục quả (Glyphodes sp.) và loài rệp sáp giả đuôi dài (Pseudococcus sp.) với mức độ gây hại rất phổ biến (++++). Đối với loại bệnh hại, bệnh thối đen quả (Lasiodiplodia theobromae Griffon & Maubl.), bệnh đen xơ mít (Pantoea stewartii), bệnh thối thân xì mủ (Phytophthora sp.) và bệnh lõm thân khô cành (Rugonectria sp.) cũng hiện diện gây hại từ mức phổ biến trở lên. Để quản lý các loài sâu, bệnh hại, người dân sử dụng đa dạng các loại thuốc bảo vệ thực vật khác nhau để xử lý (8 loại). Tuy nhiên, số lần xử lý không được như mong muốn, số lần xử lý chỉ từ 0 - 5 lần trong năm, các loài sâu, bệnh hại vẫn gây hại nặng, ảnh hưởng tới sản xuất. Diện tích mít hầu hết đều được trồng xen canh với các cây trồng khác (chiếm từ 70,4 - 99,6%) tại các địa phương. Về tình hình sử dụng phân bón, vẫn đảm bảo được so với quy trình kỹ thuật. Thời gian bón phân tập trung vào mùa mưa từ tháng 5 - 10 hàng năm. Tình hình sâu, bệnh hại diễn biến phức tạp là vấn đề gây khó khăn nhất cho người dân. Bên cạnh đó, giá bán mít thấp hơn các loại quả khác như: Sầu riêng, măng cụt, xoài… cũng là những băn khoăn của người dân. Việc đưa ra các giải pháp nhằm phát triển giá trị cây mít được tăng cao tại Việt Nam như: Xây dựng các kênh tiêu thụ, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP; liên kết các hộ nông dân với nhau giúp tạo môi trường tiêu thụ ổn định, qua đó giúp nâng cao giá trị cây mít, tăng thu nhập cho nông dân và góp phần phát triển ngành nông sản Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế.