NHẬN THỨC CỦA NGƯỜI NÔNG DÂN VỀ TÌNH TRẠNG XÓI MÒN ĐẤT TRÊN ĐẤT DỐC CANH TÁC VÙNG ĐỒI NÚI TẠI TỈNH GIA LAI

Abstract

Soil erosion is a serious problem in the steep areas of Vietnam. There have been many studies on this issue, however, there are very few studies that apply the farmer's perception-based approach. This study, therefore, is to find out farmers' perceptions of soil erosion on sloping farmland in mountainous areas of Gia Lai province. The research is based on data from a semi-structured questionnaire survey of 116 randomly selected households (HHs) in 4 highland districts including Mang Yang, Ia Pa, Phu Thien and Ayun Pa mixed with the field survey method ("transect walk"). Descriptive statistics (mean, standard deviation) and tests for significance (T-test, Fisher's exact test) were used to analyze the data. Results show that farmers are aware of 7 signals of soil erosion. The main causes of soil erosion were increased rainfall intensity and frequency; crop intensification; monoculture; deforestation. This leads to a decrease in crop yield, and soil fertility; an increase in inputs of investment; crop structure changes. To limit soil erosion, local people are applying a number of measures such as intercropping, making banks around the fields, creating a flow to avoid washing away the topsoil.

Tóm tắt

Xói mòn đất vùng đồi núi là một vấn đề nghiêm trọng ở Việt Nam. Đã có nhiều nghiên cứu về vấn đề này, tuy nhiên, việc đánh giá tình trạng xói mòn thông qua nhận thức của người nông dân chưa có nhiều nghiên cứu thực hiện. Do vậy, mục tiêu của nghiên cứu này là đánh giá nhận thức của người nông dân về tình trạng xói mòn đất trên đất dốc canh tác vùng đồi núi tỉnh Gia Lai. Đã sử dụng phương pháp phỏng vấn ngẫu nhiên 116 hộ trên 4 huyện/thị có diện tích đất dốc lớn bao gồm: Mang Yang, Ia Pa, Phú Thiện và thị xã Ayun Pa kết hợp với phương pháp khảo sát thực địa. Thống kê mô tả (trung bình, độ lệch chuẩn) và kiểm định sự khác biệt (T test, Fisher’ exact test) được sử dụng để phân tích số liệu. Kết quả nghiên cứu cho thấy: nông dân nhận thức được 7 tín hiệu của hiện tượng xói mòn đất. Các nguyên nhân chính gây ra xói mòn đất tại vùng đất dốc tỉnh Gia Lai bao gồm việc gia tăng cường độ và tần suất mưa; thâm canh cây trồng; độc canh; đốt nương làm rẫy. Điều này dẫn đến giảm năng suất cây trồng, giảm độ màu mỡ của đất, tăng chi phí đầu tư vào đất và người dân phải chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Trồng xen, làm bờ bao quanh ruộng, tạo dòng chảy dẫn nước để tránh việc rửa trôi đất là những biện pháp chính mà người dân đang áp dụng để hạn chế xói mòn.