XÁC ĐỊNH DẤU VẾT CÁC BON CHO ĐƠN VỊ SẢN PHẨM LÚA GẠO TRONG CÁC PHƯƠNG THỨC CANH TÁC LÚA THÔNG MINH Ở VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG

Abstract

Rice cultivation plays a very important role in agricultural economic development in the Mekong delta provinces, however, it is considered a major source of greenhouse gas emissions. The carbon footprint of rice products indicates the amount of greenhouse gas emissions produced or consumed over the life of the rice product. This research analyzes the carbon footprint of rice production for different rice farming practices in several provinces of the Mekong delta that are traditional rice cultivation (TT), 1P5G, 3G3T and AWD. The results show that the carbon footprint value of rice production in spring-winter crop for traditional farming, 1P5G, 3G3T and AWD are 1.24, 0.97, 0.89 and 0.91 kg CO₂e/kg paddy respectively. Those figures for respective rice cultivation methods for summer-autumn crop are 1.67, 1.26, 1.20 and 1.09 kg CO₂e/kg paddy. From the calculation of the carbon footprint of rice products, it is considerably to find that methane emissions from rice cultivation account for the largest proportion from 34% to 49.7%, followed by fertilizer production and straw burning in the field. Therefore, proposing solutions to reduce greenhouse gas emissions as priority in the rice production life cycle in the Mekong delta should focus on expanding the application of rice farming methods 1P5G, 3G3T, AWD, waste management, reasonable reduction of nitrogen, use of synthetic, slow-release fertilizers and short-term varieties, and the application of policies to encourage farmers to change production practices.

Tóm tắt

Canh tác lúa đóng vai trò rất quan trọng trong phát triển kinh tế nông nghiệp tại các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, đồng thời canh tác lúa cũng là nguồn gây phát thải khí nhà kính lớn. Dấu vết các bon của sản phẩm lúa gạo cho biết lượng khí thải nhà kính được sản xuất hoặc tiêu thụ trong vòng đời của sản phẩm lúa gạo. Việc định lượng dấu vết các bon cho một đơn vị sản phẩm lúa gạo của các phương thức canh tác lúa khác nhau như: truyền thống, 1P5G, 3G3T, AWD tại đồng bằng sông Cửu Long sẽ giúp xác định các phương thức quản lý nào hiệu quả để giảm phát thải khí nhà kính trong canh tác lúa. Kết quả nghiên cứu tại các tỉnh/thành: Cần Thơ, Sóc Trăng, Kiên Giang, Long An theo các phương thức canh tác truyền thống (TT), 1P5G (1 phải 5 giảm), 3G3T (3 giảm 3 tăng), AWD (tưới khô ướt xen kẽ) cho thấy dấu vết các bon theo đơn vị sản phẩm, trong vụ đông xuân 1,24 kg CO₂e/kg thóc (TT), 0,97 kg CO₂e/kg thóc (1P5G); 0,89 kg CO₂e/kg thóc (3G3T) và 0,91 kg CO₂e/kg thóc (AWD) và vụ hè thu lần lượt là: 1,67 kg CO₂e/kg thóc (TT), 1,26 kg CO₂e/kg thóc (1P5G), 1,2 kg CO₂e/kg thóc (3G3T) và 1,09 kg CO₂e/kg thóc (AWD). Từ tính toán dấu vết các bon các sản phẩm lúa gạo có thể thấy: phát thải mê tan từ canh tác lúa chiếm tỷ trọng lớn nhất từ 34-49,7%, tiếp đến là sản xuất phân bón và đốt rơm rạ tại đồng ruộng, chính vì vậy đề xuất các giải pháp giảm phát thải khí nhà kính ưu tiên trong vòng đời sản xuất lúa gạo tại đồng bằng sông Cửu Long cần tập trung mở rộng việc áp dụng các phương thức canh tác lúa 1P5G, 3G3T, AWD, quản lý phế phụ phẩm, giảm lượng đạm hợp lý, sử dụng phân tổng hợp, chậm tan và các loại giống ngắn ngày, đồng thời áp dụng các chính sách khuyến khích người nông dân thay đổi tập quán sản xuất.