XU HƯỚNG BIẾN ĐỔI KHẢ NĂNG DI TRUYỀN THEO THỜI GIAN VỀ SINH TRƯỞNG VÀ CHẤT LƯỢNG THÂN CÂY CỦA CÁC GIA ĐÌNH KEO LÁ LIỀM TRONG HAI KHẢO NGHIỆM HẬU THẾ TẠI BẮC TRUNG BỘ

Abstract

This genetic variation of Acacia crassicarpa was studied on different ages in the progeny test located at Nam Dan (Nghe An) (2, 7, 12 year - old) and Cam Lo (Quang Tri) (3, 6, 11 year - old). The aim of the studies reported here was to obtain knowledge of genetic factors associated with growth and stem quality (such as stem straightness, axsis persistance and branch size) to facilitate improvement of A. crassicarpa. Our results showed that there were significant differences on growth traits and stem quality between provenances and families within provenances in different ages at both sites. Three new provenances, such as Old claudie airstrip, Merluna và Luncida, were the promissing provenances at Nam Dan. The 5 best families at Ba Vi are originated from Qld. The 5 best families at Nam Dan are originated from QLD and exhibited significantly greater stem volume (exceeded from 47 to 78%) than the average volume of the trials. Families collected from Cam Lo and Ham Thuan Nam (Binh Thuan) seed orchard mostly performed very well at Cam Lo site and exceeded from 24 to 27% than the average volume of the trial. At both sites, narrow-sense heristablities and coefficent of additive variations (CVa) of growth and stem quality increased from the age of 2 - 3 years to the age of 6 - 7 years and then stabilized from the age of 6-7 years to the age of 11 - 12 years. At the age of 11 - 12 years narrow-sense heristablities of growth reached medium level (h² = 0.21 - 0.34) in Nam Dan and Cam Lo test, but the low heristablities of stem quality were low level level (h²= 0.09 - 0.14) in both tests, except for stem straightnees in Nam Dan test (h²= 0.28). At both sites, coefficent of additive variations (CVa) ranged from low to high were high (CV_a =2.2 - 15.6%). Estimated genetic gains of growth ranged from 4.9 - 10.8%, while genetic gains of stem quality were lower, ranged from 1.3 - 5.9%.

Tóm tắt

Nghiên cứu xu hướng biến đổi biến dị di truyền về sinh trưởng, độ thẳng thân cây, độ nhỏ cành, độ duy trì trục thân của các gia đình Keo lá liềm được thực hiện tại các tuổi khác nhau ở khảo nghiệm hậu thế tại Nam Đàn (Nghệ An) (2, 7, 12 tuổi) và Cam Lộ (Quảng Trị) (3, 6, 11 tuổi). Kết quả nghiên cứu cho thấy sinh trưởng và chất lượng thân cây giữa các xuất xứ và gia đình đã có sự phân hóa rất rõ rệt ở cả 2 khảo nghiệm. Ba xuất xứ mới nhập về Việt Nam có nguồn gốc từ Queensland - Australia, đó là Old claudie airstrip, Merluna và Luncida, được xác định là những xuất xứ ưu việt tại lập địa Nam Đàn. Năm gia đình ưu việt có nguồn gốc từ Queensland và các gia đình ưu việt thu hái từ vườn giống ở Việt Nam có thể tích lần lượt vượt từ 47 - 78% và 24 - 27% so với thể tích trung bình khảo nghiệm. Ở cả 2 khảo nghiệm hệ số di truyền và CV_a của các tính trạng sinh trưởng và chất lượng thân cây có xu hướng tăng từ tuổi 2 - 3 tới tuổi 6 - 7 và bắt đầu ổn định từ tuổi 6 - 7 tới tuổi 11 - 12. Hệ số di truyền của các tính trạng sinh trưởng của các gia đình Keo lá liềm ở tuổi 11 - 12 đạt mức trung bình (h² = 0,21 - 0,34), trong khi hệ số di truyền của các tính trạng chất lượng thân cây mức thấp (h² = 0,09 - 0,14), ngoại trừ độ thẳng thân tại Nam Đàn (h² = 0,28). Ở cả 2 khảo nghiệm, hệ số biến động di truyền lũy tích biến động từ thấp tới cao tùy thuộc vào tính trạng và tuổi (CV_a = 2,2 - 15,6%). Tăng thu di truyền dự đoán cho tính trạng sinh trưởng đạt từ 4,9 - 10,8%, trong khi tăng thu cho tính trạng chất lượng thân cây chỉ đạt 1,3 - 5,9%.