XÁC ĐỊNH MỘT SỐ CHỈ TIÊU HÓA-LÝ, KHẢ NĂNG KHÁNG KHUẨN VÀ CHỐNG Ô XY HÓA CỦA MẬT ONG KHÔNG NGÒI ĐỐT (Trigona spp.) Ở SƠN LA VÀ ĐIỆN BIÊN

Abstract

Stingless bees belonging to Trigona genus have been kelp in many regions of Vietnam. Recently, the price of stingless bees honey (SBH) was as high as 1-1.5 milions VND/kg, whereas the highest price of such honey from honeybees in Apis genus as Elsholtzia honey (AEH) was only 0.5 milions VND/kg. To document the economic value of SBH, 3 samples of SBH from 3 stingless beekeepers in Sonla and Dienbien province and 3 AEH samples from 3 Apis cerana apiaries in Hagiang province was collected for evaluation of their physiochemical properties and medicinal importance. Almost all 13 main substances of SBH met requirements of Malaysian Standards for stingless bees’ honey and Vietnam Regulatory Standards for honey of Apis genus (ASH). In exception, compared to ASH, total reducing sugar of SBH was only 1/2 to 3/4 but the total water and total acid contents of SBH was 1.5 times higher than ASH. Antibacterial lengths to E. coli, S. aureus and hydrogen peroxide in 3 SBH samples (0.83±0.06 cm, 1.22±0.03 cm and 129.39±2.57 mg/kg) were found equivalent to those of AEH (0.78±0.03 cm, 1.45±0.05 cm and 132.57±1.82 mg/kg) with P=0.068, indicating antibacterial activities of SBH and AEH was equal. In addition, antioxidant capacities of SBH were 3 times higher than AEH when comparing 3 related values of total phenolic content (GAE=790.9±1.33 mg/kg), percentage of DPPH (42.7±1.66%) and Fe2+ (432.9±4.25 mg/kg), whereas those from AEH were only 132.57±1.82 mg/kg, 15.33±0.74% and 134.23±3.94 mg/kg, with P=0.001. Physiochemical, antibacterial and antioxidant properties of SBH between Sonla and Dienbien were not different (P>0.05). This preeminence on physiochemical, antibacterial and antioxidant properties of SBH evaluated in this research could be methodology for Vietnam Beekeeping Industry to develop a new product of honey from keeping stingless bees. 

Tóm tắt

Ong không ngòi đốt còn gọi là ong Vú hoặc ong Dú thuộc giống Trigona đã và đang được nuôi ở một số tỉnh thành trên cả nước. Mật ong Vú (MOV) có giá bán tới 1-1,5 triệu đồng/kg, trong khi giá cao nhất của mật ong thuộc giống Apis, như mật ong bạc hà (MBH) chỉ có 0,5 triệu đồng/kg. Để minh chứng cho giá trị kinh tế cao của MOV, 3 mẫu MOV từ 3 nhà nuôi ong Vú ở Sơn La và Điện Biên và 3 mẫu MBH từ 3 trại ong ở Hà Giang được thu thập để phân tích đánh giá các chỉ tiêu hóa-lý và vai trò y học của chúng. Hầu hết 13 chỉ tiêu hóa-lý chính của MOV đều đáp ứng tiêu chuẩn MOV của Malaysia (MS) và TCVN về mật ong của giống Apis (MOA). So với MOA tổng đường khử trong MOV chỉ bằng 1/2-3/4 nhưng thủy phần cũng như lượng acid tổng số của MOV lại gấp tới 1,5 lần. Chiều dài vòng kháng khuẩn E. coli, S. aureus và hàm lượng hydrogen peroxide trung bình trong 3 mẫu MOV (0,83±0,06 cm, 1,22±0,03 cm và 129,39±2,57 mg/kg) tương đương với các mẫu MBH (0,78±0,03 cm, 1,45±0,05 cm và 132,57±1,82 mg/kg) với P=0,068, cho thấy MOV có mức kháng khuẩn ngang với MBH. Hơn thế, khả năng chống ô xy hóa của MOV gấp 3 lần so với MBH khi so sánh 3 chỉ tiêu liên quan về hàm lượng phenolic tổng số (GAE=790,9±1,33 mg/kg), phần trăm DPPH (42,7±1,66%) và hàm lượng Fe2+ (432,9±4,25 mg/kg), trong khi các chỉ tiêu này của MBH lần lượt chỉ có 132,57±1,82 mg/kg, 15,33±0,74% và 134,23±3,94 mg/kg, với P=0,001. Các chỉ tiêu hóa-lý, khả năng kháng khuẩn và chống ô xy hóa của MOV ở Sơn La và Điện Biên tương đương nhau (P>0,05). Tính ưu việt về thành phần hóa-lý, khả năng kháng khuẩn và chống ô xy hóa của MOV được đánh giá trong nghiên cứu này là cơ sở phương pháp luận cho ngành ong Việt Nam có thể phát triển thêm sản phẩm mật ong mới từ nghề nuôi ong Vú.