ĐÁNH GIÁ SINH TRƯỞNG, NĂNG SUẤT VÀ CHẤT LƯỢNG DƯỢC LIỆU CỦA MỘT SỐ MẪU GIỐNG DIỆP HẠ CHÂU ĐẮNG (Phyllanthus amarus Schum. et Thonn.)

Abstract

Phyllanthus amarus Schum. et Thonn., commonly known as sawtooth dogwood or green stem dogwood, has been utilized as medicine material for anti-inflammatory, antibacterial, and antioxidant effects and lowering blood sugar, especially the effect of protecting liver cells and treating hepatitis. During the spring - summer crop of 2023 at (Experimental field area, National Research Center for Medicinal Plant Germplasm and Breeding, National Institute of Medicinal Materials), the study was conducted to evaluate the growth, yield and medicinal quality of 14 different P. amarus samples, subsequently aimed to select the varieties with highest yield and medicinal quality  to apply in large-scale production. The experiment was arranged in a completely randomized block with 3 replications. According to the results, the samples D1, D2, D5, D7 and D13 showed roburst growth, recorded by the high value of several relevant indexes including number of level I branch, leaf/stem ratio, dry matter rattio, leaf shape and tight leaf arrangement. At harvesting, D1, D2, D5, D7 yielded 3.26 tons/ha, D2 3.46 tons/ha, 3.83 tons/ha, 4.06 tons/ha and 3.19 tons/ha, respectively. The concentration of the active compound, phyllanthin, in all the five samples was above 0.3%, meeting the additional pharmacopeia V standards. the five varieties will be continously evaluated and selected in the next stages with the aim of selecting quality seed samples for P. amarus production. 

Tóm tắt

Diệp hạ châu đắng (Phyllanthus amarus Schum. et Thonn.) còn gọi là cây Chó đẻ răng cưa hay Chó đẻ thân xanh, là một loại thảo dược có tác dụng kháng viêm, kháng khuẩn, chống oxy hóa và hạ đường huyết, đặc biệt là tác dụng bảo vệ tế bào gan, trị viêm gan. Nghiên cứu được thực hiện trong vụ xuân hè năm 2023 tại Khu thí nghiệm đồng ruộng, Trung tâm Nghiên cứu nguồn gen và Giống dược liệu Quốc gia, Viện Dược liệu, nhằm đánh giá khả năng sinh trưởng, năng suất và chất lượng dược liệu của 14 mẫu giống Diệp hạ châu đắng có nguồn gốc khác nhau, từ đó chọn ra những mẫu giống có khả năng sinh trưởng, phát triển tốt, năng suất và hàm lượng hoạt chất cao để đáp ứng yêu cầu của sản xuất. Thí nghiệm được bố trí theo khối ngẫu nhiên đầy đủ, 3 lần nhắc lại. Kết quả cho thấy, 5 mẫu giống D1, D2, D5, D7 và D13 sinh trưởng, phát triển tốt, thời gian từ trồng đến thu hoạch ngắn (khoảng 70 ngày), số cành cấp I cao, lá xếp sít, lá to, dài, tỷ lệ lá/thân cành cao, tỷ lệ tươi/khô cao, năng suất thực thu dược liệu khô đạt lần lượt là 3,26 tấn/ha (D1), 3,46 tấn/ha (D2), 3,83 tấn/ha (D5), 4,06 tấn/ha (D7) và 3,19 tấn/ha (D13) và cả 5 mẫu giống này đều có hàm lượng hoạt chất phyllanthin trên 0,3%, đạt theo tiêu chuẩn Dược điển Việt Nam V bản bổ sung. Với những ưu điểm vượt trội, năm mẫu giống triển vọng này cần được tiếp tục đánh giá, chọn lọc các giai đoạn tiếp theo để chọn được mẫu giống diệp hạ châu đắng tốt nhất đáp ứng yêu cầu sản xuất.