XÁC ĐỊNH MỘT SỐ TRÌNH TỰ DNA MÃ VẠCH PHỤC VỤ CÔNG TÁC PHÂN LOẠI VÀ NHẬN DẠNG LOÀI LAN KIM TUYẾN (Anoectochilus formosanus Hayata) Ở THANH HÓA

Abstract

Anoectochilus formosanus Hayata, a highly valued medicinal plant, has been over-exploited, which can lead to the extinction of this species in the wild. However, it is difficult to distinguish this plant from other species of genus Anoectochilus because of the similar morphological characteristics of these species. This study aimed to develop some DNA barcode markers of A. formosanus Hayata collected in Thanh Hoa province to accurately identify this species for the conservation and development of the genetic resources. In the outcome of this study, we have identified three DNA barcode sequences from A. formosanus Hayata genome, which were matK, rbcL and ITS2. The three sequences had high similarities with the respective sequences published on the International GeneBank (NCBI) with the differences were only from 3 to 8 nucleotides. Out of the three DNA barcode sequences, matK and ITS2 were effective candidates for the classification and identification of A. formosanus Hayata in Thanh Hoa. These findings are the scientific basis for the conservation, exploitation and development of the genetic resources of of this plant species.

Tóm tắt

Lan Kim tuyến (Anoectochilus formosanus Hayata) có giá trị dược liệu cao, loài này đã bị khai thác cạn kiệt, có thể dẫn đến nguy cơ bị tuyệt chủng ngoài tự nhiên. Loài A. formosanus Hayata có hình thái tương đồng với các loài thuộc chi Lan Kim tuyến (Anoectochilus Blume) nên việc phân loại và định danh theo phương pháp truyền thống gặp khó khăn. Vì vậy, nghiên cứu xác định một số chỉ thị DNA mã vạch loài Lan Kim tuyến thu thập tại Thanh Hóa nhằm định danh chính xác loài này là rất cần thiết cho công tác bảo tồn và phát triển nguồn gen. Kết quả nghiên cứu đã xác định được ba trình tự DNA mã vạch là matK, rbcL và ITS2 của loài Lan Kim tuyến A. formosanus Hayata, các trình tự có độ tương đồng cao với các trình tự gen đã công bố trên Ngân hàng Gen quốc tế. Các trình tự DNA mã vạch thu được có từ 3 – 8 vị trí nucleotide sai khác với các trình tự tương ứng của các loài thuộc chi Anoectochilus có mã số công bố trong Ngân hàng Gen quốc tế. Trong ba đoạn trình tự DNA mã vạch thu được, mã vạch gen matK và ITS2 là ứng viên hữu hiệu cho việc phân loại và định danh loài Lan Kim tuyến A. formosanus Hayata tại Thanh Hóa. Kết quả nghiên cứu này là cơ sở khoa học phục vụ cho công tác bảo tồn, khai thác và phát triển nguồn gen loài cây quý hiếm này.