TỔNG QUAN VỀ MÔ HÌNH LÀNG NÔNG THUẬN THIÊN (LNTT) PHỤC VỤ LỒNG GHÉP VỚI XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI THEO HƯỚNG THÍCH ỨNG VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU GIAI ĐOẠN 2021-2030

Abstract

The National Target Program on New Rural Development (NTPNRD) has passed its first 10 - year period (2010 - 2020) and has made many achievements in the preparation of infrastructures and facilitation for economic, social, educational and health developments in rural areas of Vietnam. However, the Program has not been really successful with enhancing adaptive capacity and resilience to climate risks for people and local authorities in highly vulnerable areas. The study used results from a number of studies on 03 models of Climate - Smart Villages (CSV) in Yen Bai province and successful lessons in the world to evaluate the effectiveness and scalability of the model into the implementation of the NTPNRD in its 2021 - 2030 period. From 13 eligible references collected and analyzed using the PRISMA method, of which 5 documents from 02 experimental studies in Yen Bai province during the 2015 - 2020 period, the author described a six - step process of 20 activities in developing a CSV that is appropriate in the Vietnamese context. The study proposed the application of this process within the NTPNRD program to help climate - vulnerable communes that have met NTPNRD standards continue to achieve the titles of ‘advanced NTPNRD’ and ‘demonstration NTPNRD’ towards climate change adaptation associating with 6/19 NTPNRD criteria, including: planning, infrastructural development (NTPNRD criteria 2 - 9), information and communications, production organization, culture, and environment. In addition, the study proposed a multi - level coordination mechanism, harmonizing the top - down and bottom - up approaches, in order to achieve the highest efficiency in implementation and use of State investment.

Tóm tắt

Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới (NTM) đã bước qua giai đoạn 10 năm lần thứ nhất (2010–2020) và đã đạt được nhiều thành tựu trong việc chuẩn bị các cơ sở hạ tầng và điều kiện giúp phát triển kinh tế, xã hội, giáo dục và y tế các vùng nông thôn Việt Nam. Tuy vậy, Chương trình chưa thực sự thành công với việc xây dựng năng lực thích ứng và chống chịu với các rủi ro khí hậu cho người dân và chính quyền địa phương những vùng có tính tổn thương cao. Đã sử dụng kết quả nghiên cứu tại 3 mô hình Làng Nông Thuận Thiên (LNTT) trên địa bàn tỉnh Yên Bái và các bài học thành công trên thế giới để đánh giá hiệu quả và khả năng nhân rộng của mô hình trong thực hiện xây dựng NTM giai đoạn 2021–2030. Từ 13 tài liệu tham khảo tiêu biểu được thu thập và tổng hợp áp dụng phương pháp PRISMA, trong đó có 5 tài liệu từ 02 nghiên cứu thực nghiệm tại tỉnh Yên Bái giai đoạn 2015–2020, đã mô tả quy trình 6 bước cơ bản gồm 20 hoạt động trong xây dựng 01 LNTT phù hợp với bối cảnh của Việt Nam. Nghiên cứu đề xuất việc áp dụng quy trình này trong xây dựng NTM nhằm giúp các xã đã đạt chuẩn NTM tiếp tục đạt được các danh hiệu ‘NTM nâng cao’ và ‘NTM kiểu mẫu’ theo hướng thích ứng với BĐKH gắn với 6/19 tiêu chí NTM, bao gồm: quy hoạch, cơ sở hạ tầng (tiêu chí 2-9), thông tin và truyền thông, tổ chức sản xuất, văn hóa, và môi trường. Ngoài ra, nghiên cứu cũng đề xuất 01 cơ chế phối hợp và hành động liên cấp, trong đó sử dụng nhuần nhuyễn các cách tiếp cận từ trên xuống và từ dưới lên, nhằm đạt được hiệu quả cao nhất trong thực hiện và sử dụng nguồn vốn đầu tư của Nhà nước.