NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM SINH LÝ SINH THÁI CỦA ĐƯỚC ĐÔI (Rhizophora apiculata Blume.) TẠI KHU DỰ TRỮ SINH QUYỂN RỪNG NGẬP MẶN CẦN GIỜ, TP. HỒ CHÍ MINH

Abstract

Ecophysiological attributes of Rhizophora apiculata Blume. and its two congeners occurring in the same habitats in Can Gio Mangrove forest were studied in order to determine the differences in their mechanisms of response to environment. The results showed that in the same favorable condition of the study area, Rhizophora apiculata Blume. is healthier and has higher photosynthetic rates and light absorbing ability than those of Rhizophora stylosa Griff. and Rhizophora mucronata Lamk. These factors help Rhizophora apiculata Blume. to grow rapidly, and therefore dominate the forest canopy. However, as a trade-off, these attributes also may account for the higher sensitivities of Rhizophora apiculata Blume. growing under favorable conditions in the study area to extreme environmental stresses, which occurs in the very short time, only some hours while the air temperature is very high and the tide low; this may explain stochastic deaths observed for local Rhizophora apiculata Blume. stands. This phenomenon does not happen with Rhizophora apiculata Blume. growing in areas with unfavorable conditions. Meanwhile, Rhizophora stylosa Griff. and Rhizophora mucronata Lamk. have lower rates of photosynthesis and reduced leaf morphology, which help them have a wider range of adaptation to environmental conditions. In fact, these two species are less competitive than Rhizophora apiculata Blume. in the survey area but are widely distributed in harsher conditions. 

Tóm tắt

Các đặc điểm sinh lý sinh thái của Đước đôi (Rhizophora apiculata Blume.) và 2 loài Đước cùng chi Rhizophora hiện diện cùng sinh cảnh tại rừng ngập mặn Cần Giờ được khảo sát để xác định sự khác biệt trong cơ chế thích ứng của từng loài đối với điều kiện môi trường. Kết quả nghiên cứu cho thấy trong cùng điều kiện môi trường thuận lợi, Đước đôi có sức sinh trưởng tốt hơn, tốc độ quang hợp và khả năng hấp thụ năng lượng ánh sáng cao hơn hai loài Đước vòi (Rhizophora stylosa Griff.) và Đước xanh (Rhizophora mucronata Lamk.). Những yếu tố này cho thấy với khả năng sinh trưởng nhanh, thích ứng cao hơn với điều kiện môi trường thuận lợi, Đước đôi nhanh chóng chiếm lĩnh tán rừng. Tuy nhiên, những đặc điểm này có thể cũng làm cho Đước đôi nhạy cảm hơn với stress môi trường cực đoan, xảy ra trong thời gian rất ngắn, chỉ vài giờ vào thời điểm khi nhiệt độ không khí cao và triều thấp; điều này có thể là nguyên nhân gây nên cái chết bất thường của những khoảnh rừng Đước đôi đã được ghi nhận tại địa phương. Hiện tượng này không xảy ra khi Đước đôi mọc ở những nơi có điều kiện bất lợi. Trong khi đó, Đước vòi và Đước xanh có tốc độ quang hợp thấp hơn, kết hợp với hình thái lá giảm diện tích nên có biên độ thích nghi rộng hơn với các điều kiện môi trường. Trên thực tế, 2 loài này có khả năng cạnh tranh kém hơn Đước đôi tại khu vực khảo sát nhưng có phân bố rộng ở những nơi có điều kiện khắc nghiệt hơn.