KẾT QUẢ KHẢO SÁT THỰC TRẠNG QUẢN LÝ RƠM RẠ Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG

Abstract

In the Mekong delta of Vietnam, approximately 26 million tons of rice (Oryza sativa L.) residues are produced every year. The management of rice residues generates large volumes of organic waste that are currently not being sustainably utilized. An investigation into rice residue management was conducted by interviewing households in five provinces: Soc Trang, Ben Tre, Can Tho, Dong Thap and Kien Giang. A total of 250 households were interviewed. The results indicated that local farmers used four common methods for managing rice residues: burning, incorporated in to soil, straw collection for other purposes, and shrimp farming. Burning of rice residue is common in the area. The usage of rice residue also varied seasonally. In the winter - spring season, burning was most common, followed by the summer - autumn and autumn - winter seasons. Conversely, the proportion of straw incorporated into the soil was relatively high during the autumn-winter and summer-autumn seasons. From 2012 to 2023, there was a decreasing trend in the proportion of rice residue burning while the percentage of starw collection was increas. Generally, the methods of using rice residue after harvest vary across different agro-ecological zones. In the upper delta zone, farmers primarily burn the residue, while in the coastal zone, they tend to use it as feed for shrimp. Thus, if rice residues are managed properly, they could significantly improve soil health, reduce air pollution and enhance sustainable crop productivity.

Tóm tắt

Sản xuất lúa ở vùng đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) hằng năm tạo ra khoảng 26 triệu tấn rơm rạ. Hiện nay, rơm rạ là một nguồn lớn chất thải hữu cơ không được sử dụng bền vững. Một nghiên cứu về thực trạng sử dụng rơm rạ đã được tiến hành bằng cách phỏng vấn 250 nông hộ ở các tỉnh, thành phố: Sóc Trăng, Bến Tre, Cần Thơ, Đồng Tháp và Kiên Giang. Kết quả cho thấy, nông dân thường sử dụng các phương thức xử lý rơm rạ như: Đốt, vùi, thu gom rơm rạ, nuôi tôm. Trong đó, đốt rơm rạ là phương thức phổ biến ở vùng ĐBSCL. Người dân xử lý rơm rạ thay đổi theo mùa vụ. Ở vụ đông xuân, đốt rơm rạ là phương thức xử lý rơm rạ phổ biến nhất, tiếp theo là vụ hè thu và thu đông. Ngược lại, tỷ lệ rơm rạ vùi vào đất tương đối cao trong các vụ thu đông và hè thu. Tỷ lệ đốt rơm rạ có xu hướng giảm trong khi tỷ lệ thu gom rơm ra khỏi đồng ruộng phục vụ cho các mục đích như: Bán, trồng nấm, phủ cho cây trồng, thức ăn chăn nuôi, sản xuất phân bón hữu cơ và giá thể có xu hướng tăng. Khu vực đầu nguồn sông Cửu Long, người dân có xu hướng xử lý rơm rạ bằng phương thức đốt, trong khi đó cuối nguồn sông Cửu Long có xu hướng sử dụng rơm rạ của vụ lúa trong cơ cấu lúa - tôm cho vụ tôm kế tiếp. Vì vậy, nếu rơm rạ được sử dụng hợp lý, chúng có thể cải thiện đáng kể sức khỏe đất, giảm ô nhiễm môi trường không khí và tăng năng suất cây trồng bền vững.