ỨNG DỤNG MÔ HÌNH QUEFTS TRONG ƯỚC ĐOÁN NĂNG SUẤT TIỀM NĂNG VÀ HIỆU QUẢ HẤP THU N, P, K CHO CÂY LÚA TRÊN ĐẤT PHÙ SA VÀ ĐẤT PHÈN Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG

Abstract

This study aimed to evaluate N, P, K internal efficiencies (IE) of rice cultivation on alluvial soil and acid sulphate soil in the Mekong delta. The study was carried out in two crop seasons: dry season (DS) 2016-2017 and wet season (WS) 2017 on alluvial soil and acid sulphate soil in the Mekong delta. The database was used including: grain yield, total dry matter and nutrient uptake (n=600). The QUEFTS (Quantitative Evaluation of the Fertility of Tropical Soils) model was used to estimate the balanced nutrition at different yield potential. Result showed that, the model predicted rice grain yield increased linearly if nutrients are taken up in balanced amounts of 14.8 kg N, 2.8 kg P, and 15 kg K per 1.000 kg of grain until yield targets reached about 50–60% of the potential yield (Ymax). The average grain yield was 3,442 kg/ha, and average IE were 68, 357 and 67 kg grain per kg plant nitrogen (N), phosphorus (P) and potassium (K), respectively. The model predicted a decrease in IEs when yield targets approached Ymax. In DS, the estimated Ymax of alluvial soils and acid sulfate soils were 9.0 tha^-1 and 7.0 tha^-1, respectively. However, in WS, the difference in Ymax between alluvial soils (7.0 t ha^-1) and acid sulphate soils (6.5 t ha^-1) was not large.

Tóm tắt

Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá hiệu quả hấp thu (internal efficiencies - IE) của N, P, K cho cây lúa trồng trên đất phèn và phù sa ở ĐBSCL. Thí nghiệm được thực hiện vào vụ đông xuân (ĐX) 2016-2017 và vụ hè thu (HT) 2017 trên 2 nhóm đất phèn và phù sa ở ĐBSCL. Cơ sở dữ liệu đầu vào được sử dụng bao gồm: năng suất hạt (ẩm độ 14%), tổng sinh khối và hấp thu dưỡng chất N, P, K của lúa (n=600), mô hình QUEFTS (Quantitative Evaluation of the Fertility of Tropical Soils) được sử dụng cho ước đoán năng suất và IE từ các dữ liệu này. Kết quả ước đoán từ mô hình QUEFTS cho thấy, hiệu quả hấp thu dưỡng chất giữa N, P và K đạt cân bằng ở tỉ lệ và mức tối ưu (IE) là: 68 N - 357 P - 67 K (kg hạt/kg), trong khoảng cân bằng này năng suất hạt gia tăng một cách tuyến tính với lượng hấp thu N, P, K khi năng suất đạt khoảng 50-60% tiềm năng năng suất. Khi năng suất càng vượt xa khỏi 4 tấn thì hiệu quả hấp thu dưỡng chất N, P, K càng giảm. Ở vụ đông xuân năng suất lúa tiềm năng (Ymax) trên đất phù sa là 9,0 tấn/ha và trên đất phèn là 7,0 tấn/ha. Ở vụ hè thu Ymax của hai loại đất này đạt thấp hơn so với đông xuân. Tuy nhiên trong cùng vụ hè thu, sự chênh lệch về Ymax giữa đất phù sa (7,0 tấn/ha) so với đất phèn (6,5 tấn/ha) là không lớn.