NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG KỸ THUẬT CHIẾU XẠ GAMMA, NGUỒN Co-60 CÓ HOẠT ĐỘ 236 Ci, TRONG TẠO NGUỒN VẬT LIỆU KHỞI ĐẦU CHO CHỌN TẠO GIỐNG LÚA

Abstract

Mutagenesis, one of the experimental methods, has been widely applied plant breeding in the world. Mutation breeding has been significantly contributed to Vietnam’s food production. In this study, dry and wet seeds of two rice varieties, ST20 and VTNA6, were irradiated by Cobalt-60 gamma rays with the source active at 236 Ci at the doses of 150, 200, 250, 300, 350, 400, 450 and 500 Gy. The results showed that there was higher variation frequency and more significant variations at the doses of 300 Gy and 350 Gy irridiated on dry seeds, 200 Gy and 250 Gy irridiated on on wet seeds compared to the other irradiation doses. In M5 generation, 68 mutant lines with some improved agro-biological characteristics compared to the original varieties have been selected. In particularly, there have been 10 lines with shorter growth duration, 9 lines with improved stem length, 7 lines with culm erect, 9 lines with higher lodging, 15 lines with the improved length or width of the flag leaf, 8 lines with seeds lined up closely on the panical and 11 lines with higher yield.

Tóm tắt

Gây đột biến là một trong những phương pháp thực nghiệm được áp dụng rộng rãi trên thế giới. Chọn giống đột biến đã góp phần đáng kể vào sản xuất lương thực tại Việt Nam. Trong nghiên cứu này, hạt khô và hạt ướt của giống lúa ST20 và VTNA6 được xử lý chiếu xạ bằng tia gamma (Co-60) có hoạt độ 236 Ci ở các liều chiếu xạ: 150, 200, 250, 300, 350, 400, 450 và 500 Gy. Kết quả nghiên cứu cho thấy, liều chiếu xạ 300 và 350 Gy với hạt khô; 200 và 250 Gy với hạt ướt cho tần số biến dị cao, với nhiều biến dị có ý nghĩa trong chọn giống hơn so với các liều chiếu xạ khác. Đã chọn được 68 dòng đột biến ở thế hệ M5 có một số đặc điểm nông sinh học được cải tiến so với giống gốc. Trong đó có 10 dòng có thời gian sinh trưởng ngắn hơn, 9 dòng được cải tiến về chiều cao cây, 7 dòng có kiểu đẻ nhánh chụm, 9 dòng chống đổ tốt hơn giống gốc, 15 dòng được cải tiến về chiều dài hoặc chiều rộng lá đòng, 8 dòng có hạt xếp xít trên bông và 11 dòng được cải tiến về năng suất so với giống ban đầu.