ĐÁNH GIÁ HÀM LƯỢNG AMYLOSE VÀ MÙI THƠM CỦA 14 GIỐNG LÚA NẾP (Oryza glutinosa) Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG THÔNG QUA PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH HÓA LÝ VÀ CHỈ THỊ PHÂN TỬ ADN

Abstract

Glutinous rice has long become a specialty of many regions and friendly material for the cultural and religious life of a large number of people. Evaluation of grain morphological characteristics, rice quality, physicochemical and molecular analysis of fourteen glutinous rice varieties to select the breeding material for new glutinous rice varieties. The methods of analyzing data for physicochemical parameters according to the current National Standards. The presence of aromatic and amylose content regulation genes was evaluated by BADH2 and Wx In1 markers. The results showed that there were five varieties belonging to the group of the long-grain rice kernel (6.61 to 7.5 mm), accounting for 35.7% consisting of Nep Thom, Nep Thai - 2, Nep Thai Mo, Nep Ben Tre, OM10412; the remaining varieties belongs to the group of medium grain rice (5.51 to 6.60 mm). Fourteen glutinous rice varieties had alkali digestion ranging from scale 2 to 6, mainly at levels 4 and 5 (intermediate gelatinization temperature). The amylose content varies from 1.8% to 5%, classified as waxy. Using a 1.7% KOH solution to rate the scale of brown rice aroma indicated that four aromatic varieties were Nep Thom, Nep Ben Tre, OM10412 (on a scale of 2), and Nep Huong (on a scale of 3). At the same time, all four varieties have aromatic genes when testing aromatic genotypes with the BADH2 marker. Because all 14 rice varieties mentioned above with low amylose content have genotype T except for glutinous rice variety Thai Mo with low amylose content (5%) appeared heterozygous (T/G). In conclusion, it is possible to select Nep Thom, Nep Ben Tre, OM10412, and Nep Huong as high-quality glutinous rice varieties, with the presence of aromatic genes and low amylose content, with long and medium grain shapes. The research results promise to contribute to the selection of new high-quality sticky rice varieties in the coming time.

Tóm tắt

Gạo nếp từ lâu được coi là đặc sản của nhiều vùng miền và được sử dụng cho đời sống văn hóa tín ngưỡng của con người. Để chọn nguồn vật liệu lai tạo các giống lúa nếp mới, 14 giống lúa nếp được sử dụng để đánh giá đặc điểm hình thái hạt, chất lượng gạo và cơm, phân tích hóa lý và phân tử. Các chỉ tiêu hóa lý được phân tích theo Tiêu chuẩn Quốc gia hiện hành, đồng thời sự hiện diện của gen thơm và gen quy định hàm lượng amylose cũng được đánh giá qua chỉ thị BADH2 và WxIn1. Kết quả nghiên cứu cho thấy, có 5 giống thuộc nhóm gạo hạt dài (6,61 - 7,5 mm), chiếm tỷ lệ 35,7% gồm Nếp Thơm, Nếp Thái - 2, Nếp Thái Mỡ, Nếp Bến Tre, OM10412; chín giống thuộc nhóm hạt trung bình (5,51 - 6,60 mm). Các giống trong thí nghiệm có nhiệt độ trở hồ từ cấp 2 đến cấp 6, tập trung chủ yếu ở cấp 4 và 5 (nhiệt độ hóa hồ trung bình). Hàm lượng amylose dao động trong khoảng 1,8 - 5%, xếp loại nếp. Sử dụng dung dịch KOH 1,7% đánh giá mức độ thơm của gạo lức cho thấy, có 4 giống thơm là Nếp Thơm, Nếp Bến Tre, OM10412 (thang điểm 2) và Nếp Hương (thang điểm 3), đồng thời cả 4 giống trên đều có mang gen thơm khi kiểm tra kiểu gen thơm với chỉ thị BADH2, tất cả 14 giống nếp nêu trên đều có hàm lượng amylose thấp, có kiểu gen T, ngoại trừ giống Nếp Thái Mỡ với hàm lượng amylose (5%) xuất hiện trạng thái dị hợp (T/G). Kết hợp các kết quả có thể chọn được giống Nếp Thơm, Nếp Bến Tre, OM10412, Nếp Hương là những giống lúa nếp chất lượng cao, có sự hiện diện của gen thơm và hàm lượng amylose thấp, có dạng hạt dài và trung bình. Kết quả nghiên cứu hứa hẹn góp phần chọn tạo được các giống lúa nếp mới chất lượng cao trong thời gian tới.