ỨNG DỤNG CHỈ THỊ PHÂN TỬ ADN CHỌN TẠO GIỐNG LÚA BC15-02 KHÁNG BỆNH ĐẠO ÔN

Abstract

Rice blast, caused by Pyricularia oryzae, is one of the most serious diseases in Vietnam. However, this disease can be managed by using resistant rice varieties. Research on breeding sustainable rice varieties with resistance genes has always been considered as effective, inexpensive and environmentally-friendly. Based on the famous commercial variety BC15 which has good agronomic characteristics such as high productivity, good quality and wide adaptability, but susceptible to blast, we targeted to introgress Pita gene from donor, IRBL12, into BC15 by several backcrossing in order to improve blast resistance ability in BC15. The SSR marker RM7102 was applied in MABC process. The selected BC₅F₁ plants were self-pollinated to obtain BC₅F₂ plants. Segregation selection was applied to select plants having good agronomic characteristics similar to BC15. In BC₅F₅ generation, an elite line BC15-02 has been selected. The BC15-02 had the same agronomic characteristics as the original BC15 and expressesed high resistance to blast through artificial infection. The BC15-02 was sent to national testing from spring season in 2018. Through preliminary assessment, this variety had good agronomic characteristics: short growth duration (113 days in summer season), high yielding (6.5-7.5 metric tons/ha), good quality (17.5% amylose content), suitable for many agroecosystems and resistance to rice blast. This is a promising rice variety that brings high economic efficiency, clean agricultural products and minimizes environmental pollution from limiting the use of pesticides. Rice variety BC15-02 was recognized for trial production under Decision No. 330/QĐ-TT- BNN, dated October 10, 2019.

Tóm tắt

Bệnh đạo ôn hại lúa do nấm Pyricularia oryzae gây ra là một trong những bệnh hại rất nghiêm trọng ở Việt Nam hiện nay. Có nhiều biện pháp quản lý bệnh hại, trong đó việc sử dụng giống lúa mang gen kháng bệnh được xem như là biện pháp hữu hiệu, ít tốn kém và bảo vệ môi trường. Ngày nay, với tiến bộ của công nghệ sinh học, chỉ thị phân tử ADN được sử dụng hỗ trợ quá trình lai tạo và chọn lọc rất hiệu quả. Gen Pita được xác định là gen kháng hữu hiệu với các chủng nấm đạo ôn ở các tỉnh phía Bắc. Trên cơ sở giống lúa BC15 có nhiều ưu điểm như năng suất cao, chất lượng tốt, khả năng thích ứng rộng, đã sử dụng làm vật liệu nhận gen Pita nhằm tạo giống lúa mới. Chỉ thị phân tử RM7102 được sử dụng hỗ trợ quá trình lai trở lại (MABC) và chọn lọc cá thể phân ly. Qua 5 thế hệ hồi giao, chọn lọc các dòng tự thụ mang đặc điểm ưu tú của giống BC15 gốc. Giống lúa triển vọng BC15-02 ở thế hệ BC₅F₅ qua 3 vụ khảo nghiệm quốc gia được đánh giá có các đặc điểm nông sinh học tốt. Thời gian sinh trưởng 113 ngày trong vụ mùa. Năng suất trung bình 65-75 tạ/ha, thâm canh tốt có thể đạt 80 tạ/ha. Khả năng thích ứng rộng, phù hợp cho sản xuất vụ xuân và vụ mùa tại các tỉnh phía Bắc. Chất lượng gạo trắng trong, ít bạc bụng, tỷ lệ gạo xát cao (69%), hàm lượng amylose 17,5%, cơm mềm dẻo, đậm, ngon có mùi thơm nhẹ. Đây là giống lúa triển vọng mang lại hiệu quả kinh tế cao, giảm thiểu ô nhiễm môi trường từ việc hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Giống lúa BC15-02 được công nhận sản xuất thử theo Quyết định số 330/QĐ-TT-BNN, ngày 10 tháng 10 năm 2019.