ĐÁNH GIÁ TÍNH THÍCH ỨNG VÀ TUYỂN CHỌN CÂY ĐẦU DÒNG PHỤC VỤ CÔNG TÁC KHAI THÁC VÀ PHÁT TRIỂN NGUỒN GEN MẬN ĐỎ TẠI HUYỆN HOÀNG SU PHÌ, TỈNH HÀ GIANG

Abstract

Red plum is widely developed in Hoang Su Phi district, Ha Giang province. The variety allows later harvest season than Tam Hoa plums (annual harvest from early June to mid-July) with good fruit quality, enabling high production efficiency to local farmers. The area of red plum has seen an increasing tendency recently. However, due to vegetative propagation from blocking roots of different mother plants, the quality of young plants is not uniform. In addition, the application of technical measures is relatively limited, resulting in an decline trend of  the yield and risk of varietal degradation unless there are effective measures to appropriate conservation and development. In order to contribute to development of the indigenous red plum, from 2019 to 2021, the research on assessing adaptability of red plum to the local climatic and soil conditions and investigation and selection of red plum trees as material sources for propagation were carried out in Hoang Su Phi district, Ha Giang province. The results showed that Red plum tree grew and developed well in the climatic and soil conditions in Hoang Su Phi district, Ha Giang province (The average altitude is from 900 to 1,600 m above sea level, chilling units accumulated from 82.2 to 226.6 CU). Yield is from 80.0 to 94.4 quintals/ha, relatively good quality; Ten elite mother plants were selected  with good growth and development, average yield of from 61.3 - 75.3 kg/tree, dry matter content of 11.60 - 12.27%, TSS of 11.0 - 12.1⁰Bx. This is a source of plant materials for breeding, contributing to effective and sustainable exploitation and development of the valuable genetic resource.

Tóm tắt

Mận Đỏ được trồng nhiều tại huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang có thời gian thu hoạch muộn hơn so với mận Tam Hoa (đầu tháng 6 đến giữa tháng 7 hàng năm), chất lượng tốt, mang lại hiệu quả kinh tế cho người dân địa phương. Những năm gần đây, diện tích mận Đỏ đang có xu hướng phát triển. Tuy nhiên, do việc nhân giống bằng phương pháp chặt rễ từ nhiều cây mẹ khác nhau nên chất lượng giống không đồng đều. Ngoài ra, việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật ở địa phương còn rất hạn chế, vì vậy, năng suất mận Đỏ đang suy giảm và có nguy cơ thoái hóa giống nếu không có các biện pháp bảo tồn và phát triển một cách hợp lý. Để góp phần khai thác và phát triển được nguồn gen bản địa mận Đỏ, từ năm 2019 - 2021, công tác đánh giá tính thích ứng và điều tra, tuyển chọn cây đầu dòng mận Đỏ đã được thực hiện tại huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang. Kết quả cho thấy: Cây mận Đỏ sinh trưởng và phát triển tốt trong điều kiện khí hậu, đất đai tại huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang (ở độ cao từ 900 - 1.600 m so với mặt biển, độ lạnh tích lũy từ 82,2 - 226,6 CU). Năng suất đạt từ 80,0 - 94,4 tạ/ha, chất lượng khá cao; 10 cây đầu dòng mận Đỏ được tuyển chọn tại huyện Hoàng Su Phì có khả năng sinh trưởng và phát triển tốt, năng suất trung bình từ 61,3 - 75,3 kg/cây, hàm lượng chất khô đạt 11,60 - 12,27%, tổng chất rắn hòa tan từ 11,0 - 12,1⁰Bx. Đây là nguồn vật liệu phục vụ cho cho công tác nhân giống, góp phần khai thác hiệu quả và phát triển nguồn gen quý này một cách bền vững.