BIẾN DỊ DI TRUYỀN VỀ SINH TRƯỞNG VÀ CHẤT LƯỢNG THÂN CÂY THÔNG CARIBÊ (Pinus caribaea Morelet) TRONG CÁC KHẢO NGHIỆM HẬU THẾ TẠI BA VÌ, HÀ NỘI VÀ ĐẠI LẢI, VĨNH PHÚC

Abstract

This genetic variation of Pinus caribaea was studied on 5.5 years old progeny tests located at Ba Vi, Ha Noi and Dai Lai, Vinh Phuc. The aim of the studies reported here was to obtain knowledge of genetic factor associated with growth, stem quality and their genotype by environment interaction with growth and stem quality in order to facilitate improvement of Pinus caribaea species supporting for plantation. The results showed that there were significant differences on growth traits and stem quality between families within seed sources. The 10 best families exhibited significantly greater stem volume (exceeded from 311.5 – 349.5%) than the stem volume of 10 worst families. The volume of 10 elite families reached to 40.1 dm³/tree at Dai Lai, Vinh Phuc and 54.1 dm³/tree at Ba Vi, Ha Noi. These families could be further studied in order to support new varieties for plantation. Narrow - sense heristabilities (h²) of growth traits and stem quality in both progeny tests were from low to medium values (0.00 – 0.46), but coefficient of additive variations (CVa) were high (Cva>5%). Therefore, the findings clearly demonstrate that there is high potential to improve tree growth in Ba Vi, Ha Noi and Dai Lai, Vinh Phuc. G X E interaction of growth and stem quality traits between Ba Vi, Ha Noi and Dai Lai, Vinh Phuc were weak. Therefore, the results indicated that tree improvement of Pinus caribaea species in Vietnam could be implemented by selecting elite trees.

Tóm tắt

Mục tiêu của nghiên cứu nhằm đánh giá được mức độ biến dị và khả năng di truyền của các tính trạng sinh trưởng và chất lượng thân cây ở Thông caribê. Nghiên cứu được tiến hành trên 2 khảo nghiệm hậu thế tại Ba Vì, Hà Nội và Đại Lải, Vĩnh Phúc. Kết quả cho thấy, có sự phân hóa rõ rệt về sinh trưởng và chất lượng thân cây giữa các nguồn hạt giống và gia đình ở cả 2 khảo nghiệm hậu thế. Nhóm 10 gia đình ưu việt về thể tích thân cây ở cả 2 khảo nghiệm hậu thế vượt  từ 45,7 - 62,7% so với trung bình toàn khảo nghiệm và vượt từ 311,5 - 349,5% so với nhóm 10 gia đình sinh trưởng kém nhất. Thể tích thân cây của 10 gia đình ưu trội đạt 40,1 dm³/cây tại Đại Lải, Vĩnh Phúc và 54,1 dm³/cây tại Ba Vì, Hà Nội. Hệ số di truyền theo nghĩa hẹp của các tính trạng sinh trưởng ở cả 2 khảo nghiệm hậu thế đều ở mức thấp tới trung bình (0,00 - 0,46) và tăng nhẹ theo cấp tuổi. Hệ số di truyền theo nghĩa hẹp của các tính trạng độ thẳng thân và độ nhỏ cành đều ở mức thấp, nhưng hệ số biến động di truyền lũy tích  của các tính trạng này lại khá cao (CVa > 5%). Tương quan di truyền giữa 2 lập địa Ba Vì, Hà Nội và Đại Lải, Vĩnh Phúc là chặt đối với các chỉ tiêu sinh trưởng chứng tỏ mức độ tương tác kiểu gen - hoàn cảnh là yếu. Các kết quả này cho thấy, khả năng cải thiện giống Thông caribê ở Việt Nam thông qua chọn lọc cây trội trong các rừng trồng là hoàn toàn khả thi.