NHÂN GIỐNG in vitro CÂY SA NHÂN ĐỎ (Amomum villosum Lour.)

Abstract

Amomum villosum Lour. (Zingiberaceae) is a valuable medicinal plant widely used in traditional medicine. Its fruits contain essential oils rich in bioactive compounds, including camphene, β-pinene, limonene, camphor, borneol and saponins, which exhibit antibacterial activity. This study aimed to evaluate the in vitro propagation of A. villosum. Rhizome explants bearing shoot buds were sterilized with 0.05% HgCl₂ for 13 minutes, resulting in the highest proportion of clean explants (87.78%) and a bud emergence rate of 55.56%. The optimal explant preparation method involved longitudinally splitting individual shoot buds and placing them horizontally with the cut surface in contact with the culture medium. Culturing 5 - 7 explants per vessel produced the highest regeneration efficiency, with an average of 3.02 shoots per cluster after 30 days. Maximum shoot regeneration was achieved on MS medium supplemented with 1.0 mg/L BAP and 1.0 mg/L KIN, yielding 5.32 shoots per cluster and an average shoot length of 6.32 cm after 40 - 45 days. During acclimatization, the most suitable potting substrate consisted of 50% alluvial soil, 30% river sand and 20% burnt rice husk, resulting in a survival rate of 91.11% and an average plant height of 7.0 cm after 30 days in the nursery.

Tóm tắt

Sa nhân đỏ (Amomum Villosum Lour.) thuộc họ gừng (Zingiberaceae) là một loài dược liệu quý. Quả Sa nhân đỏ chứa tinh dầu, với nhiều hợp chất hóa học giá trị như: Camphen, β-pinen, limonen, camphor, borneol, saponin… có tác dụng ức chế hoạt động của nhiều loại vi khuẩn. Bài báo này trình bày kết quả thí nghiệm nhân giống in vitro cây Sa nhân đỏ. Hom thân rễ mang mầm chồi của cây Sa nhân đỏ được khử trùng bằng dung dịch HgCl₂ nồng độ 0,05% trong thời gian 13 phút là hiệu quả cao với tỷ lệ mẫu sạch đạt 87,78% và tỷ lệ mẫu bật mầm đạt cao nhất 55,56%. Công thức cấy phù hợp là lấy dao mổ chẻ làm đôi chồi lẻ Sa nhân đỏ theo hướng dọc thân và đặt nằm áp mặt cắt xuống môi trường, cấy từ 5 - 7 mẫu/bình môi trường cho số chồi/cụm sau tái sinh cao nhất 3,02 chồi/cụm sau 30 ngày. Khả năng tái sinh chồi tốt nhất đạt được trên môi trường bổ sung BAP 1,0 mg/l + KIN 1,0 mg/l với số chồi/cụm đạt cao nhất 5,32 chồi và chiều dài chồi là 6,32 cm sau 40 - 45 ngày. Giá thể phù hợp được sử dụng là giá thể bao gồm các thành phần ruột bầu với tỷ lệ 50% đất phù sa + 30% cát sông + 20% trấu hun cho tỷ lệ cây sống đạt 91,11% và chiều cao cây đạt 7,0 cm sau 30 ngày đưa cây ra vườn ươm.