SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP ĐA MỤC ĐÍCH TẠI HUYỆN ĐỨC TRỌNG (CŨ), TỈNH LÂM ĐỒNG: THỰC TRẠNG, THÁCH THỨC VÀ GIẢI PHÁP

Abstract

Climate change, population pressure and the demand for sustainable rural development highlight the need for multi-purpose agricultural land use (MPALU) to optimize resources, diversify livelihoods and reduce environmental risks. In Vietnam, comprehensive studies on the effectiveness and influencing factors of this model remain limited, particularly in the former Duc Trong district, Lam Dong province - an area with significant potential for agriculture combined with services. The objective of this study is to analyze the current situation, evaluate effectiveness and identify factors affecting MPALU, thereby proposing solutions suitable to local conditions. A random survey of 120 households was conducted during 2022 - 2024, using a five-point Likert scale and SWOT analysis. Results show that the MPALU area increased from 142.24 ha to 187.78 ha, while the number of participating households rose from 317 to 348. Land use efficiency reached a high level with an average score of 4.17, in which economic efficiency was most prominent, alongside improvements in social and environmental aspects. Analysis of influencing factors revealed that human resources and policies - laws exerted the most tremendous impact, followed by natural conditions, market - technology and investment capital. The proposed solutions focus on improving the legal framework, enhancing human resource capacity, reforming capital mechanisms, leveraging natural advantages and strengthening market-technology linkages. The findings confirm that MPALU is an appropriate approach to improve land-use efficiency and provide a scientific basis for policy-making and for scaling up the model in other localities with similar conditions.

Tóm tắt

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, áp lực gia tăng dân số và yêu cầu phát triển nông thôn bền vững, việc sử dụng đất nông nghiệp đa mục đích (SDĐNNĐMĐ) trở thành xu hướng tất yếu nhằm tối ưu hóa nguồn lực đất đai, đa dạng hóa sinh kế và giảm thiểu rủi ro môi trường. Mặc dù đã được nghiên cứu ở nhiều quốc gia, tại Việt Nam, các phân tích toàn diện về hiệu quả và các yếu tố tác động đến mô hình này vẫn còn hạn chế, đặc biệt ở huyện Đức Trọng (cũ), tỉnh Lâm Đồng - khu vực có tiềm năng lớn về nông nghiệp kết hợp dịch vụ. Mục đích nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng, đánh giá hiệu quả và xác định các yếu tố ảnh hưởng đến SDĐNNĐMĐ, từ đó đề xuất giải pháp phù hợp với điều kiện địa phương. Khảo sát ngẫu nhiên 120 hộ gia đình (HGĐ) trong giai đoạn 2022 - 2024 được tiến hành bằng thang đo Likert 5 mức độ kết hợp phân tích SWOT. Kết quả cho thấy, diện tích SDĐNNĐMĐ tăng từ 142,24 ha lên 187,78 ha, số hộ tham gia tăng từ 317 hộ lên 348 hộ. Hiệu quả sử dụng đất đạt mức cao với điểm trung bình 4,17 điểm, trong đó hiệu quả kinh tế nổi bật nhất, đồng thời các khía cạnh xã hội và môi trường cũng được cải thiện. Phân tích các yếu tố tác động đến mô hình xác định nhân lực và chính sách - pháp luật là hai nhóm ảnh hưởng mạnh nhất, tiếp theo là điều kiện tự nhiên, thị trường - công nghệ và vốn đầu tư. Các giải pháp đề xuất tập trung vào hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao chất lượng nhân lực, cải thiện cơ chế vốn, khai thác lợi thế tự nhiên và tăng cường liên kết thị trường - công nghệ. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách và nhân rộng mô hình ở những địa phương khác có điều kiện tương tự.