CHUYỂN DỊCH MÔ HÌNH QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG NƯỚC TẠI VIỆT NAM SANG GIÁM SÁT DỰA TRÊN DỮ LIỆU SỐ THỜI GIAN THỰC

Abstract

This study analyzes the digital transformation in water environmental management in Vietnam by examining the legal framework, with a primary focus on the 2020 Law on Environmental Protection and the 2023 Law on Water Resources. Employing policy analysis, the research elucidates a fundamental paradigm shift in legislative logic: moving from basic pollution concentration control via periodic sampling to total pollutant load management utilizing continuous, automated monitoring and real-time data. Furthermore, the paper clarifies the principles for calculating this total load by integrating contaminant concentrations with discharge flow rates. Findings indicate that the enactment of Decree 05/2025/ND-CP alongside updated National Technical Regulations not only standardizes input metrics but also establishes a robust legal foundation for administrative penalization mechanisms reliant on electronic evidence. Ultimately, the investigation highlights that synthesizing monitoring statistics from emission sources and the ambient environment into a unified national database is a pivotal solution. This integration facilitates the transition from passive incident response to proactive pollution regulation, thereby effectively supporting river basin carrying capacity governance and circular economy advancement.

Tóm tắt

Nghiên cứu này phân tích quá trình chuyển đổi số trong công tác quản lý môi trường nước tại Việt Nam thông qua việc nghiên cứu hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, với trọng tâm là Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 và Luật Tài nguyên nước năm 2023. Bằng phương pháp phân tích chính sách, nghiên cứu làm sáng tỏ sự thay đổi căn bản trong tư duy lập pháp từ kiểm soát nồng độ ô nhiễm đơn thuần qua lấy mẫu định kỳ sang kiểm soát tổng tải lượng dựa trên hệ thống quan trắc tự động, liên tục và dữ liệu thời gian thực. Đồng thời, làm rõ nguyên tắc xác định tổng tải lượng, thông qua việc tích hợp nồng độ chất ô nhiễm và lưu lượng xả thải. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, việc ban hành Nghị định số 05/2025/NĐ-CP và Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia mới vừa chuẩn hóa dữ liệu đầu vào, vừa cung cấp cơ sở pháp lý vững chắc cho cơ chế xử phạt vi phạm hành chính dựa trên chứng cứ điện tử. Nghiên cứu cho thấy, việc tích hợp dữ liệu quan trắc nguồn thải và môi trường xung quanh vào hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia thống nhất là giải pháp then chốt để chuyển dịch từ ứng phó sự cố thụ động sang kiểm soát chủ động nguồn ô nhiễm, phục vụ hiệu quả cho quản trị sức chịu tải lưu vực sông và phát triển kinh tế tuần hoàn.