ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CỦA NANO SẮT XITRAT LÀM PHÂN BÓN VI LƯỢNG ĐỐI VỚI SINH TRƯỞNG, NĂNG SUẤT VÀ CHẤT LƯỢNG CỦA DƯA CHUỘT (Cucumis sativus) VÀ CÀ CHUA (Solanum lycopersicum L.) TRỒNG TRÊN GIÁ THỂ TRONG NHÀ LƯỚI

Abstract

Although numerous studies have investigated iron fertilizers, systematic trials on fruit vegetables such as tomato and cucumber grown on substrate in greenhouses, directly comparing the efficacy of nano iron citrate (FeCit) with conventional iron sources such as FeSO₄ and Fe-EDDHA in terms of growth, development, yield and fruit quality, remain limited. This study evaluated the effects of different concentrations of nano FeCit on growth parameters (SPAD, plant height, biomass), reproductive traits (flower number), yield and fruit quality indices of cucumber (Cucumis sativus) and tomato (Solanum lycopersicum L.) cultivated on substrate in greenhouse conditions. The results demonstrated that nano FeCit could enhance both vegetative and reproductive growth as well as fruit quality in both species. In cucumber, 2.5 ppm FeCit (CT2) promoted flowering and achieved higher average yield compared to the control, whereas the higher concentration of 5ppm (CT3) provided only slight improvements. In tomato, 0.9 ppm FeCit (CC3) maintained SPAD values, supported leaf, stem and root development and increased average fruit number, individual fruit yield, total carotenoid content, and °Brix without affecting fruit morphology. These findings highlight the importance of optimizing the form and concentration of nano iron to enhance iron uptake efficiency, improve yield and elevate fruit quality. Furthermore, nano FeCit shows potential as a substitute for commercial iron chelates, offering promising applications in high-tech agriculture and greenhouse cultivation while contributing to enhanced nutritional value and sustainable crop production.

Tóm tắt

Hiện nay, mặc dù đã có nhiều nghiên cứu về phân bón sắt, nhưng các thử nghiệm có hệ thống trên cây rau lấy quả như cà chua và dưa chuột trồng trên giá thể trong nhà lưới, so sánh trực tiếp hiệu quả của nano sắt xitrat (FeCit) với các nguồn sắt truyền thống như FeSO₄ và Fe-EDDHA về sinh trưởng, phát triển, năng suất và chất lượng quả vẫn còn hạn chế. Nghiên cứu này đánh giá ảnh hưởng của các nồng độ nano sắt xitrat (FeCit) khác nhau đối với chỉ tiêu sinh trưởng (SPAD, chiều cao cây, khối lượng sinh khối), sinh thực (số lượng hoa), năng suất và các chỉ số chất lượng quả của dưa chuột (Cucumis sativus) và cà chua (Solanum lycopersicum L.) trồng trên giá thể trong nhà màng. Kết quả cho thấy nano FeCit có khả năng cải thiện sinh trưởng sinh dưỡng, sinh trưởng sinh thực và chất lượng quả của cả hai loài cây. Ở dưa chuột, nano FeCit 2,5 ppm (CT2) thúc đẩy quá trình ra hoa và đạt năng suất trung bình cao hơn so với đối chứng, trong khi nồng độ cao hơn 5 ppm (CT3) chỉ cải thiện nhẹ các chỉ tiêu. Ở cà chua, nano FeCit 0,9 ppm (CC3) duy trì SPAD, hỗ trợ phát triển lá, thân và rễ, đồng thời tăng số quả trung bình, năng suất cá thể, hàm lượng carotenoit tổng số và độ Brix mà không làm thay đổi hình thái quả. Những kết quả này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tối ưu hóa dạng và nồng độ nano sắt nhằm nâng cao hiệu quả hấp thu sắt, cải thiện năng suất và chất lượng quả. Đồng thời, nano FeCit cho thấy tiềm năng thay thế sắt chelate (có càng) thương mại, mở ra hướng ứng dụng trong các hệ thống nông nghiệp công nghệ cao và canh tác nhà lưới, góp phần nâng cao giá trị dinh dưỡng và phát triển sản xuất nông nghiệp bền vững.