TINH CHỈNH TIÊU CHUẨN IUCN BẰNG PHÂN TÍCH NHÂN TỐ KHÁM PHÁ TRONG ĐÁNH GIÁ GIẢI PHÁP BẢO VỆ BỜ SÔNG THUẬN THIÊN TẠI TỈNH AN GIANG

Abstract

This study aims to evaluate the applicability of the IUCN Global Standard when applied to three riverbank protection solutions in An Giang province, including tire revetments, geotextile sandbag revetments and Melaleuca pile revetments. Survey data were analyzed using Cronbach’s Alpha reliability coefficients and Exploratory Factor Analysis (EFA). The results show that the tire revetment achieved the highest reliability, with seven out of eight criteria exceeding the Alpha threshold of 0.7; the Melaleuca pile revetment reached a moderate level; while the geotextile sandbag revetment exhibited instability across several criteria. After removing weak indicators, the EFA reduced the initial 28 indicators to 13 valid ones, which were categorized into three main factors: (i) Governance - Trade-offs - Policy Integration, (ii) Social and Design-at-Scale and (iii) Financial and Ecological Resources, explaining a total variance of 61.2%. These findings suggest that the IUCN framework should be refined to better reflect the practical conditions of the Mekong Delta, while reaffirming the critical importance of governance, finance and socio-ecological balance in implementing nature-based riverbank protection solutions.

Tóm tắt

Nghiên cứu này nhằm đánh giá mức độ phù hợp của bộ tiêu chuẩn IUCN khi áp dụng cho ba giải pháp bảo vệ bờ sông tại tỉnh An Giang, bao gồm: Kè vỏ xe, kè túi vải địa kỹ thuật và kè cừ tràm. Dữ liệu khảo sát được phân tích bằng hệ số tin cậy Cronbach’s Alpha và phân tích nhân tố khám phá (EFA). Kết quả cho thấy, kè vỏ xe có độ tin cậy cao nhất với bảy trên tám tiêu chí vượt ngưỡng Alpha 0,7; kè cừ tràm đạt mức trung bình; trong khi kè túi vải địa kỹ thuật thể hiện sự thiếu ổn định ở nhiều tiêu chí. Sau khi loại bỏ các chỉ báo yếu, EFA đã rút gọn từ 28 chỉ báo xuống còn 13 chỉ báo, được sắp xếp thành ba nhóm nhân tố chính: (i) Quản trị - Cân bằng lợi ích - Chính sách, (ii) Xã hội và thiết kế quy mô phù hợp, (iii) Tài chính và nguồn lực sinh thái, với tổng phương sai giải thích đạt 61,2%. Kết quả này cho thấy, bộ tiêu chuẩn IUCN cần được tinh chỉnh để phản ánh rõ hơn điều kiện thực tiễn của ĐBSCL nói chung, tỉnh An Giang nói riêng, đồng thời khẳng định tầm quan trọng của quản trị, tài chính và cân bằng xã hội - sinh thái trong việc triển khai các giải pháp bảo vệ bờ dựa vào tự nhiên.