NGHIÊN CỨU KỸ THUẬT NHÂN GIỐNG CĂM XE (Xylia xylocarpa (Roxb.) Taub.) BẰNG PHƯƠNG PHÁP GIÂM HOM

Abstract

Xylia xylocarpa (Roxb.) Taub., a valuable hardwood species in the Fabaceae family, has high economic, ecological, and medicinal importance; however, natural populations of the species have been severely depleted due to overexploitationThis study aimed to determine the optimal technical parameters for clonal propagation of X. xylocarpa using stem cuttings including plant growth regulator type and concentration, cutting types, rooting subtrate and propagation season. Results showed that IBA at 1.500 ppm achieved the highest rooting percentage (35.9%), with an average of 3.7 roots per cutting and a mean root length of 4.4 cm. Softwood cuttings yielded a superior rooting performance (54.4%) compared with hardwood cuttings (22.2%). Yellow sand substrate resulted in a higher rooting percentage (36.7%) than the soil mixture (28.9%). Summer was the most favorable rooting season, with an average rooting rate of 40.4%. These findings indicate that the combination of softwood cuttings, IBA at 1.500 ppm, and yellow sand substrate during the summer represents an optimal protocol under experimental conditions, improving the rooting rate to approximately 36 - 40% and providing a basis for initial application in clonal propagation for restoration and planting programs of X. xylocarpa. However, as the achieved rooting percentage remains moderate relative to large-scale nursery production requirements, further research is needed to refine additional technical factors and enhance propagation efficiency.

Tóm tắt

Căm xe (Xylia xylocarpa (Roxb.) Taub.) là loài cây gỗ quý thuộc họ Đậu (Fabaceae), có giá trị kinh tế, sinh thái và dược liệu cao. Tuy nhiên, các quần thể tự nhiên của loài đã và đang suy giảm nghiêm trọng do khai thác quá mức. Nghiên cứu này nhằm xác định các thông số kỹ thuật tối ưu cho nhân giống vô tính Căm xe bằng phương pháp giâm hom bao gồm: Loại và nồng độ chất điều hòa sinh trưởng, loại hom, giá thể và thời vụ giâm. Thí nghiệm cho thấy, IBA ở nồng độ 1.500 ppm cho tỷ lệ ra rễ cao nhất (35,9%), với số rễ trung bình 3,7 rễ/hom và chiều dài rễ 4,4 cm. Hom non đạt hiệu quả ra rễ vượt trội (54,4%) so với hom già (22,2%). Giá thể cát vàng giúp tăng tỷ lệ ra rễ lên 36,7% cao hơn giá thể hỗn hợp đất (28,9%). Thời vụ giâm thích hợp nhất là mùa hè với tỷ lệ ra rễ trung bình 40,4%. Các kết quả nghiên cứu cho thấy, việc sử dụng hom non, xử lý IBA 1.500 ppm và giâm trên giá thể cát vàng vào mùa hè là kỹ thuật tối ưu trong điều kiện thí nghiệm, giúp nâng tỷ lệ ra rễ khoảng 36 - 40% và có thể áp dụng bước đầu cho nhân giống vô tính Căm xe phục vụ phụ hồi và gây trồng; tuy nhiên, tỷ lệ ra rễ vẫn còn ở mức trung bình so với yêu cầu sản xuất giống quy mô lớn, do đó cần tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện thêm các yếu tố kỹ thuật khác để nâng cao hơn nữa hiệu quả nhân giống.