KHẢO SÁT QUẦN XÃ TUYẾN TRÙNG KÝ SINH THỰC VẬT, CẤU TRÚC DINH DƯỠNG VÀ ĐẶC TÍNH HÓA HỌC ĐẤT CÁC VƯỜN TRỒNG CÂY CÓ MÚI Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG

Abstract

Plant-parasitic nematodes are among the most harmful constraints to citrus production. This study was conducted in three provinces of the Mekong delta (Vinh Long, Tra Vinh and Dong Thap provinces), with a total of 134 soil samples collected from lemon, orange, tangerine and pomelo orchards. The objectives were to assess plant-parasitic nematodes composition, nematode trophic structure and soil chemical properties in citrus-based farming systems. Nematode densities varied greatly among provinces and crops, ranging from 212 to 928 individuals per 100 g of dry soil, with the highest in Tra Vinh province and the lowest in Dong Thap province. Orange and lemon orchards harbored higher nematode densities compared to tangerine and pomelo. Bacterivores dominated the trophic structure, followed by plant-parasitic and fungivorous nematodes, with an unusually high proportion of fungivores in orange soils. A total of 13 genera/species of plant-parasitic nematodes composition were recorded. Aphelenchus was the most prevalent (73 individuals/100 g soil, 69.4% frequency), followed by Tylenchulus semipenetrans and Aphelenchoides. Species distribution varied with crops, with orange soils containing the highest diversity (11 genera). Healthy orchards were generally associated with bacterivores and fungivores, while poor growth was linked to Pratylenchus, Meloidogyne, Rotylenchulus and Helicotylenchus. Soils were moderately to strongly acidic, low in organic carbon (2 - 4%), with variable nitrate-N and excess phosphorus in some orchards. Correlation analýis revealed close associations between T. semipenetrans and bacterivores with nitrate-N, Aphelenchoides with EC, nitrate-N and available N and predators with available phosphorus. These findings provide important insights into nematode ecology and soil–nematode interactions in citrus systems of the Mekong delta.

Tóm tắt

Tuyến trùng ký sinh thực vật là một trong những tác nhân gây hại quan trọng đối với cây có múi. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm đánh giá thành phần loài, cấu trúc dinh dưỡng của quần xã tuyến trùng và đặc tính hóa học đất tại các vườn chanh, cam, quýt và bưởi ở 3 tỉnh Vĩnh Long, Trà Vinh và Đồng Tháp (cũ) thuộc đồng bằng sông Cửu Long, với tổng số 134 mẫu đất được thu thập. Kết quả cho thấy, mật số tuyến trùng biến động mạnh giữa các địa phương và loại cây trồng, dao động từ 212 - 928 cá thể/100 g đất khô, cao nhất ở tỉnh Trà Vinh và thấp nhất ở tỉnh Đồng Tháp. Vườn cam và chanh có tổng mật số cao hơn so với quýt và bưởi. Trong cấu trúc dinh dưỡng, nhóm ăn vi khuẩn chiếm ưu thế, tiếp đến là ký sinh thực vật và ăn nấm; riêng đất trồng cam ghi nhận tỷ lệ tuyến trùng ăn nấm cao bất thường. Thành phần tuyến trùng ký sinh thực vật gồm 13 giống/loài, phổ biến nhất là Aphelenchus (73 cá thể/100 g đất; 69,4%), tiếp theo là Tylenchulus semipenetrans và Aphelenchoides. Sự phân bố loài thay đổi theo cây trồng, trong đó cam có số lượng giống cao nhất (11 giống). Các vườn sinh trưởng tốt thường gắn với sự hiện diện của nhóm ăn vi khuẩn và ăn nấm, trong khi sinh trưởng kém liên quan đến Pratylenchus, Meloidogyne, Rotylenchulus và Helicotylenchus. Đặc tính đất chủ yếu có pH từ chua vừa đến chua cao, hàm lượng hữu cơ thấp (2 - 4% C) và một số vườn có tình trạng thừa lân. Phân tích tương quan cho thấy, T. semipenetrans và nhóm ăn vi khuẩn có mối liên hệ chặt chẽ với NO₃⁻-N; Aphelenchoides có tương quan thuận với EC, NO₃⁻-N và N hữu dụng; trong khi nhóm ăn thịt liên quan thuận với hàm lượng lân dễ tiêu trong đất.