PHÂN LẬP, ĐỊNH DANH VÀ ĐÁNH GIÁ VAI TRÒ CỦA NẤM NỘI SINH GIỐNG Rhizoctonia TỪ RỄ LAN THUỶ TIÊN MỠ GÀ (Dendrobium thyrsiflorum) TRONG NẢY MẦM HẠT

Abstract

Dendrobium thyrsiflorum is a valuable orchid species extensively exploited in Vietnam for medicinal and ornamental purposes. Isolating and evaluating the effects of endophytic fungi on D. thyrsiflorum could offer insights into the orchid-mycorrhizal fungus interactions. Using four isolation methods, this study obtained fourteen Rhizoctonia-like fungi from the roots of seedlings and protocorms of D. thyrsiflorum in Cat Tien National Park. Among these, five fungal isolates exhibited positive effects on seed germination when co-cultured on OMA medium. After 30 days, the seeds developed to stage 2 of the germination process, which was slower compared to the control seeds sown on 1/2 MS medium (stage 3). Mineral deficiency of the OMA medium may be the cause of hindered germination. Mineral supplementation by adding 1/10 MS to OMA medium facilitated seed development to stage 3 after 30 days, and stage 5 after 90 days of co-cultivation with fungal isolates TTP1C3 and F7C1. Furthermore, the presence of pelotons in the roots of seedlings co-cultured with TTP1C3 and F7C1 was observed. Molecular identification based on the nuclear ribosomal Internal Transcribed Spacer (ITS-DNA) region sequence revealed that the two target fungal isolates belonged to genus Hypoxylon and Daldinia. This is the first time that these fungal genera have been reported in Dendrobium. Although they cannot yet be considered specific Endomycorrhizae, these two strains show the potential to stimulate seed germination and embryo development, while also contributing to the enrichment of the endophytic fungal system of Dendrobium and supporting the conservation of this rare medicinal orchid germplasm.

Tóm tắt

Dendrobium thyrsiflorum là một loài lan có giá trị, đang được khai thác nhiều ở Việt Nam cho mục đích dược liệu và cảnh quan. Việc phân lập và đánh giá ảnh hưởng của nấm nội sinh trên D. thyrsiflorum cho phép tìm hiểu sâu hơn về sự tương tác giữa lan và nấm trong môi trường. Bằng bốn cách phân lập khác nhau, nghiên cứu đã thu được 14 chủng nấm giống với Rhizoctonia từ rễ cây con và protocorm của D. thyrsiflorum từ Vườn Quốc gia Cát Tiên. Trong đó, 5 chủng nấm có ảnh hưởng tích cực đến nảy mầm của hạt khi được đồng nuôi cấy trên môi trường OMA. Sau 30 ngày, hạt đã phát triển tới giai đoạn 2 của quá trình nảy mầm với tỷ lệ protocorm từ 50,84 - 91,89%. Trên môi trường ½ MS, hạt đã phát triển đến giai đoạn 3. Nồng độ khoáng thấp trong môi trường OMA có thể là nguyên nhân cản trở quá trình nảy mầm. Việc bổ sung khoáng bằng cách thêm 1/10 MS vào OMA đã giúp hạt phát triển đến giai đoạn 3 sau 30 ngày đồng nuôi cấy với chủng nấm TTP1C3 và F7C1, với tỷ lệ protocorm lần lượt là 1,61 và 2,67%. Sự phát triển của protocorm đến giai đoạn 4 và 5 cũng được quan sát thấy, sau 90 ngày đồng nuôi cấy. Bên cạnh đó, sự xuất hiện của peloton trong rễ cây con đồng nuôi cấy với TTP1C3 và F7C1 đã được ghi nhận. Kết quả định danh phân tử dựa trên trình tự vùng gen nhân (ITS-DNA) cho thấy, hai chủng nấm có quan hệ gần với các loài thuộc chi Hypoxylon và Daldinia. Đây là những chi nấm nội sinh lần đầu tiên được báo cáo xuất hiện trên chi Dendrobium. Mặc dù chúng chưa thể được xem là nấm nội cộng sinh đặc hiệu, hai chủng này cho thấy tiềm năng kích thích nảy mầm và phát triển phôi, đồng thời góp phần làm phong phú hệ nấm nội sinh của Dendrobium và hỗ trợ bảo tồn nguồn gen lan dược liệu quý hiếm này.