Đặc điểm kỹ thuật, kinh tế, xã hội và môi trường của mô hình lúa - tôm và chuyên tôm tại huyện Mỹ Xuyên, tỉnh Sóc Trăng

Abstract

The research surveyed 30 rice - shrimp and 30 shrimp monoculture households in Hoa Tu 1 and Ngoc Dong communes, My Xuyen district, Soc Trang province, which was conducted from March to May 2024 to evaluate the technical, socio - economic and environmental characteristics of the two models from which to propose solutions towards sustainable development. The rice sowing schedule on the rice - shrimp model started in August and was harvested in the December of lunar calendar, with average sowing density was 16 kg rice varieties/1000 m² and the rice yield was 900 kg/1000 m². By the end of February and early March of the following lunar year, farmers stock shrimp with an average density of 25,800 and 35,000 PLs/1000 m² on the rice - shrimp and shrimp models, respectively. Shrimp productivity in the shrimp model (649.3 and 609.3 kg/1000 m² for crops 1 and 2, respectively) was higher than that of the rice-shrimp model (558.0 kg/1000 m²). The rice - shrimp model used less chemicals than in the shrimp model, thereby helping to reduce environmental pollution, especially water environment. Specifically, the amount of lime, minerals and probiotics used in the rice-shrimp model were 303; 36 and 0 kg/1000 m²/crop, respectively, were lower than that of the shrimp model (312; 56 and 1.64 kg/1000 m²/crop). Although the profit from the shrimp model (44 million VND/1000 m²/year) was higher than that of rice - shrimp (38 million VND/1000 m²/year), investment cost of the shrimp model was quite high (69 million VND)/1000 m²/year), while the rice - shrimp model had a lower investment (28 million VND/1000 m²/year), leading to a profit margin in the shrimp model (0.77 - 0.82) lower than in the rice - shrimp model (3.05 and 1.67). In addition, the shrimp model faced risks of unusual weather, water pollution and environmental degradation, unstable market prices and crop failure. Changing production models must be consistent with each region's planning towards sustainable economic development, minimizing water pollution and contributing to improving the quality of life. To promote the development of the sustainable rice-shrimp model, it is necessary to cooperate with businesses to support good quality of seeds and stable products prices to have high and stable income.

Tóm tắt

Nghiên cứu khảo sát 30 hộ canh tác mô hình lúa - tôm và 30 hộ canh tác chuyên tôm tại xã Hòa Tú 1 và Ngọc Đông, huyện Mỹ Xuyên, tỉnh Sóc Trăng được thực hiện từ tháng 3 đến tháng 5/2024 nhằm đánh giá đặc điểm kỹ thuật, kinh tế, xã hội và môi trường của hai mô hình để đề xuất giải pháp hướng đến phát triển nông nghiệp bền vững. Lịch gieo sạ lúa trên mô hình lúa - tôm bắt đầu tháng 8 và thu hoạch vào tháng 12 âm lịch, mật độ gieo sạ trung bình là 16,30 kg/1.000 m² và năng suất đạt 900 kg/1.000 m². Đến cuối tháng 2 đầu tháng 3 âm lịch năm sau nông dân tiến hành thả tôm với mật độ trung bình là 25.800 và 35.000 con/1.000 m² lần lượt trên mô hình lúa - tôm và chuyên tôm. Năng suất tôm ở mô hình chuyên tôm là 649,3 và 609,30 kg/1.000 m², tương ứng vụ 1 và 2, cao hơn mô hình lúa - tôm là 558,0 kg/1.000 m². Mô hình lúa - tôm sử dụng ít hóa chất hơn so với mô hình chuyên tôm, từ đó giúp làm giảm thiểu ô nhiễm môi trường, đặc biệt là với môi trường nước. Cụ thể, lượng vôi khoáng và men sử dụng trên mô hình lúa - tôm tương ứng là 303; 36 và 0 kg/1.000 m²/vụ, thấp hơn mô hình chuyên tôm là 312; 58 và 1,64 kg/1.000 m²/vụ. Tuy lợi nhuận từ mô hình chuyên tôm (44 triệu đồng/1.000 m²/năm) cao hơn so với lúa - tôm (38 triệu đồng/1.000 m²/năm), nhưng chi phí đầu tư của mô hình chuyên tôm khá cao (69 triệu đồng/1.000 m²/năm), trong khi mô hình lúa - tôm đầu tư thấp hơn (28 triệu đồng/1.000 m²/năm), dẫn đến tỷ suất lợi nhuận của mô hình chuyên tôm là 0,77 - 0,82, thấp hơn mô hình lúa – tôm là 3,05 và 1,67. Ngoài ra, mô hình chuyên tôm còn gặp phải rủi ro thời tiết thất thường, ô nhiễm và suy thoái môi trường nước, giá cả không ổn định, dịch bệnh, mất mùa. Việc thay đổi mô hình sản xuất phải phù hợp với quy hoạch từng vùng hướng đến phát triển bền vững ổn định về kinh tế, giảm thiểu ô nhiễm môi trường nước và góp phần nâng cao chất lượng đời sống. Để đẩy mạnh phát triển mô hình lúa - tôm bền vững, cần kết hợp với doanh nghiệp để hỗ trợ giống tốt và giá cả, đầu ra ổn định, giúp nâng cao thu nhập.