KẾT QUẢ BẢO TỒN CHUYỂN CHỖ (EX-SITU) NGUỒN GEN THỰC VẬT NÔNG NGHIỆP GIAI ĐOẠN 2020 - 2024 TẠI NGÂN HÀNG GEN CÂY TRỒNG QUỐC GIA

Abstract

The National Plant Genebank plays a core role in the plant genetic resources conservation system in Vietnam, both as a strategic reserve to protect plant genetic resources from risks caused by natural disasters and climate change and as a foundation for research, breeding, ensuring food security and sustainable agricultural development. During the period 2020 - 2024, the National Plant Genebank has conserved 28,790 seed accessions of 125 species across five crop groups (including cereals, coarse grains, legumes, vegetables, and root crops), 3,041 clonal accessions of 18 asexually reproducing plants and 659 in vitro accessions. Regeneration was carried out for 10.9% (3,461 accessions), while initial and detailed evaluations accounted for 11.1% and 16.8% (5,354 accessions), respectively. More than 89,000 characterization records and 29,000 evaluation records were digitized and updated in the national database and on the website prc.org.vn. In addition, several local varieties were rejuvenated and reintroduced into production, contributing to a 10 - 15% increase in farmers’ income. The results indicate that Vietnam has significantly expanded its conservation scale; however, the proportion of detailed evaluations and the application of modern biotechnology remain limited. Therefore, priority should be given to infrastructure investment, the integration of molecular tools, and the strengthening of international collaboration to improve the effectiveness of conservation and sustainable utilization of plant genetic resources.

Tóm tắt

Ngân hàng gen cây trồng Quốc gia giữ vai trò hạt nhân trong hệ thống bảo tồn tài nguyên di truyền thực vật (TNDTTV) tại Việt Nam, vừa là kho dự trữ chiến lược nhằm bảo vệ nguồn gen cây trồng khỏi rủi ro do thiên tai, biến đổi khí hậu, vừa là nền tảng cho nghiên cứu, chọn tạo giống, đảm bảo an ninh lương thực và phát triển nông nghiệp bền vững. Giai đoạn 2020 - 2024, Ngân hàng gen cây trồng Quốc gia đã bảo tồn 28.790 mẫu cây có hạt thuộc 125 loài của 4 nhóm cây trồng, bao gồm: Nhóm cây họ hòa thảo, nhóm cây ngũ cốc, nhóm cây đậu và nhóm cây rau, 3.041 nguồn gen của 18 tập đoàn cây sinh sản vô tính và 659 mẫu bảo tồn in vitro. Công tác nhân trẻ hóa đạt 10,9% (3.461 mẫu), đánh giá ban đầu và chi tiết đạt lần lượt 11,1 và 16,8% (5.354 mẫu). Dữ liệu được số hóa với hơn 89.000 trường mô tả và 29.000 trường đánh giá, cập nhật trên cơ sở dữ liệu quốc gia và trang web prc.org.vn. Bên cạnh đó, nhiều giống bản địa đã được phục tráng và đưa vào sản xuất, góp phần tăng thu nhập cho nông dân 10 - 15%. Kết quả cho thấy, Việt Nam đã mở rộng đáng kể quy mô bảo tồn, song tỷ lệ đánh giá chi tiết và ứng dụng công nghệ sinh học hiện đại còn hạn chế. Do vậy, cần ưu tiên đầu tư hạ tầng, tích hợp công nghệ phân tử và tăng cường hợp tác quốc tế nhằm nâng cao hiệu quả bảo tồn và sử dụng bền vững nguồn gen thực vật.