ỨNG DỤNG VIỄN THÁM, HỆ THỐNG THÔNG TIN ĐỊA LÝ VÀ PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH THỨ BẬC AHP TRONG XÂY DỰNG BẢN ĐỒ TIỀM NĂNG PHÁT TRIỂN CÂY CÀ PHÊ CHÈ TRÊN VÙNG ĐẤT DỐC TỈNH ĐIỆN BIÊN

Abstract

Arabica coffee is a crop with high economic value and is generally cultivated at elevations above 600 m. Dien Bien province is one of the provinces with high potential for Arabica coffee cultivation due to its suitable elevation, soil conditions and water resources that meet the growth requirements of the crop. This study uses remote sensing data, GIS technology, and the Analytic Hierarchy Process (AHP) to develop a potential suitability map for Arabica coffee cultivation based on elevation, soil, slope, average annual rainfall and annual runoff modulus using a pairwise comparison matrix. This approach represents a novel direction for assessing the potential for Arabica coffee cultivation in the province. The results demonstrate the logical consistency and reliability of the comparison matrix, with a consistency ratio of CR = 0.08 < 0.1. A large proportion of agricultural land in Dien Bien province is suitable for Arabica coffee cultivation, with a potential area of 276,597 ha (28.96%) and a very high potential area of 92,872 ha (9.72%). These results provide a scientific basis for supporting land suitability assessment, agricultural planning, and crop restructuring by decision-makers.

Tóm tắt

Cà phê chè là loại cây công nghiệp có giá trị kinh tế cao, sinh trưởng ở độ cao trên 600 m. Điện Biên là một trong những tỉnh có tiềm năng phát triển canh tác nhờ các điều kiện độ cao, thổ nhưỡng và nguồn nước thích hợp với đặc tính sinh trưởng của cây cà phê chè. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu viễn thám, công nghệ GIS và phương pháp phân tích thứ bậc AHP để xây dựng bản đồ tiềm năng phát triển cây cà phê chè từ các dữ liệu về cao độ số, thổ nhưỡng, độ dốc, mưa bình quân năm và mô đun dòng chảy bằng ma trận so sánh. Đây là hướng nghiên cứu mới giúp đánh giá tiềm năng canh tác cây cà phê chè trên địa bàn tỉnh. Kết quả cho thấy, tính logic, tin cậy của ma trận thông qua tỉ số nhất quán CR = 0,08 < 0,1 và phần lớn diện tích canh tác nông nghiệp của tỉnh Điện Biên phù hợp với cây cà phê chè với diện tích tiềm năng là 276.597 ha (28,96%), rất tiềm năng là 92.872 ha (9,72%), góp phần hỗ trợ trong công tác đánh giá, quy hoạch, chuyển đổi cơ cấu cây trồng đối với các nhà quản lý.