PHÂN LOẠI THỊ TRƯỜNG XUẤT KHẨU NÔNG SẢN VIỆT NAM: PHƯƠNG PHÁP VÀ ÁP DÚNG THỰC TẾ

Abstract

As Vietnam's agricultural exports continue to expand in both scale and market reach with products present in over 180 countries and territories by 2025. The classification of export markets has become critical for regulatory management, trade promotion, and corporate strategic planning. This study proposes a weighted multi-criteria scoring method for classifying Vietnam's agricultural export markets, combining quantitative indicators with expert assessments. The index consists of 11 criteria categorized into four groups: market size, competitiveness, growth potential, and risk level. Based on the total evaluation scores, markets are classified into five groups: key markets, potential markets, emerging markets, niche markets, and frontier markets. This methodology was tested on key export commodities, including rice, fruits and vegetables, and coffee. The results demonstrate that the proposed method effectively identifies market priorities, reflects real-world export conditions by sector, and supports the formulation of appropriate market-entry strategies. This research provides a reference framework for regulatory agencies and businesses to advance the development of Vietnam's agricultural export markets.

Tóm tắt

Trong bối cảnh xuất khẩu nông sản của Việt Nam tiếp tục mở rộng về quy mô và thị trường, tính đến năm 2025 nông sản Việt Nam đã có mặt ở trên 180 quốc gia và vùng lãnh thổ, việc phân loại thị trường xuất khẩu có ý nghĩa quan trọng đối với quản lý nhà nước, xúc tiến thương mại và định hướng kinh doanh của doanh nghiệp. Nghiên cứu này đề xuất phương pháp phân loại thị trường xuất khẩu nông sản của Việt Nam dựa trên chấm điểm đa tiêu chí có trọng số, kết hợp giữa chỉ tiêu định lượng và đánh giá chuyên gia. Bộ chỉ số gồm 11 tiêu chí thuộc 4 nhóm: Quy mô thị trường, khả năng cạnh tranh, tiềm năng phát triển và mức độ rủi ro. Trên cơ sở tổng điểm đánh giá, các thị trường được phân thành 5 nhóm: Thị trường trọng điểm, thị trường tiềm năng, thị trường mới nổi, thị trường ngách và thị trường cận biên. Phương pháp được thử nghiệm đối với một số ngành hàng xuất khẩu chủ lực gồm: Gạo, rau quả và cà phê. Kết quả cho thấy, phương pháp đề xuất có khả năng nhận diện mức độ ưu tiên của từng thị trường, phản ánh tương đối sát thực tiễn xuất khẩu theo ngành hàng và hỗ trợ xây dựng chiến lược tiếp cận phù hợp. Nghiên cứu có thể là cơ sở tham khảo cho cơ quan quản lý và doanh nghiệp trong phát triển thị trường xuất khẩu nông sản của Việt Nam.