MỐI LIÊN HỆ GIỮA MÔI TRƯỜNG NƯỚC VÀ ĐA DẠNG SINH HỌC THỰC VẬT THỦY SINH Ở MỘT SỐ KÊNH, RẠCH THÀNH PHỐ CẦN THƠ

Các tác giả

  • Đào Hoàng Nam, Võ Thị Phương Thảo, Nguyễn Thanh Liêm, Huỳnh Thị Tú Uyên, Nguyễn Ngọc Hân, Tôn Thiên Giáp, Lê Minh Duy, Ngô Thụy Diễm Trang

DOI:

https://doi.org/10.71254/em7v8v21

Abstract

The study was conducted to assess the relationship between water quality and aquatic macrophytes biodiversity in five water bodies in Can Tho city, including Bung Xang, Ngong, Cai Khe and Cai Nai canals and Can Tho river, using quadrat method (OTC) combined with water environment analysis including pH, TDS, DO, COD, N-NH4+, N-NO3-, N-NO2- and TP. A total of 90 OTC and 90 water samples were collected across two sampling periods, including 9 OTC and 9 sampling points/canal or river/sampling period. There was a significant difference in water quality among the water bodies, of which Bung Xang and Ngong canals exhibited high levels of organic and nutrient pollution, with COD, N-NH4+ and TP exceeding 1.7-2.3 times over the limits of QCVN 08:2023/BTNMT (Table 2, column B), while Cai Nai canal and Can Tho river had better water quality. A total of 14 species representing 9 families and 7 orders were recorded across both sampling periods; species with broad environmental adaptability, such as water hyacinth and water spinach, were present in most of the surveyed water bodies. The diversity index (H’) ranged from 0.66 to 1.98, the richness index (D) from 0.39 to 2.16 and the dominance index (Cd) from 0.17 to 0.53; species diversity in the first period was higher than in the second, with Can Tho river recording the lowest value (D = 0.39). PCA analysis indicated that increases in nutrient content and dissolved solids were the primary factors driving species diversity and richness (r = 0.44 and 0.61). Conversely, the Cd index showed a strong negative correlation with H’ (r = -0.98) and D (r = -0.99) and a positive correlation only with DO (r = 0.75). Although the environment is rich in dissolved oxygen, constant disturbance from strong currents and boat traffic at the floating market has limited the flora of Can Tho river (which had high DO) with only two species remaining, namely water hyacinth and water spinach.

Keywords:

Surface water quality, biodiversity, biological indicator, aquatic macrophytes

Tóm tắt

Nghiên cứu đánh giá mối quan hệ giữa chất lượng môi trường nước và đa dạng sinh học (ĐDSH) thực vật thủy sinh (TVTS) tại 5 thủy vực ở thành phố Cần Thơ bao gồm: Kênh Búng Xáng, rạch Ngỗng, rạch Cái Khế, rạch Cái Nai và sông Cần Thơ bằng phương pháp ô tiêu chuẩn (OTC) kết hợp phân tích môi trường nước bao gồm: pH, TDS, DO, COD, N-NH4+, N-NO3-, N-NO2- và TP. Tổng cộng có 90 OTC và 90 mẫu nước được thu thập qua 2 đợt khảo sát, bao gồm 9 OTC và 9 vị trí lấy mẫu nước/kênh/đợt. Chất lượng nước khác biệt rõ rệt giữa các thủy vực, trong đó kênh Búng Xáng và rạch Ngỗng bị ô nhiễm hữu cơ và dinh dưỡng cao với COD, N-NH4+ và TP vượt 1,7-2,3 lần so với giới hạn cho phép của QCVN 08:2023/BTNMT (Bảng 2, cột B), trong khi rạch Cái Nai và sông Cần Thơ có chất lượng nước tốt hơn. Tổng số loài TVTS xuất hiện ở cả 2 đợt là 14 loài thuộc 9 họ và 7 bộ, với các loài có khả năng thích nghi rộng với điều kiện môi trường như lục bình và rau muống đều xuất hiện ở hầu hết các thủy vực. Chỉ số đa dạng (H’) đạt 0,66-1,98; chỉ số phong phú (D) đạt 0,39-2,16; chỉ số ưu thế (Cd) đạt 0,17-0,53, trong đó đa dạng loài đợt 1 cao hơn đợt 2 và sông Cần Thơ đạt thấp nhất (D = 0,39). Phân tích PCA cho thấy, sự gia tăng hàm lượng dinh dưỡng và chất rắn hòa tan là yếu tố chính thúc đẩy sự đa dạng và phong phú loài (r = 0,44 và 0,61). Ngược lại, chỉ số Cd tương quan nghịch mạnh với H’ (r = -0,98) và D (r = -0,99) và tương quan thuận duy nhất với DO (r = 0,75). Môi trường giàu oxy hòa tan nhưng chịu tác động xáo trộn liên tục từ dòng chảy mạnh và ghe thuyền chợ Nổi làm cho hệ thực vật tại sông Cần Thơ (nơi có DO cao) bị thu hẹp, chỉ tồn tại hai loài lục bình và rau muống.

Từ khóa:

Chất lượng nước mặt, chỉ thị sinh học, đa dạng sinh học, thực vật thủy sinh

Tải xuống

Ngày nhận bài:

10-04-2026

Ngày nhận bài sửa:

18-06-2026

Ngày duyệt đăng:

22-07-2026

Ngày xuất bản:

10-08-2026

Title:

THE RELATIONSHIP BETWEEN WATER ENVIRONMENT AND AQUATIC MACROPHYTES BIODIVERSITY IN SOME CANALS AND STREAMS OF CAN THO CITY
Cách trích dẫn
MỐI LIÊN HỆ GIỮA MÔI TRƯỜNG NƯỚC VÀ ĐA DẠNG SINH HỌC THỰC VẬT THỦY SINH Ở MỘT SỐ KÊNH, RẠCH THÀNH PHỐ CẦN THƠ. (2026). Tạp Chí Nông nghiệp Và Môi trường, 15, 76-86. https://doi.org/10.71254/em7v8v21
Bài viết

Các trích dẫn

MỐI LIÊN HỆ GIỮA MÔI TRƯỜNG NƯỚC VÀ ĐA DẠNG SINH HỌC THỰC VẬT THỦY SINH Ở MỘT SỐ KÊNH, RẠCH THÀNH PHỐ CẦN THƠ. (2026). Tạp Chí Nông nghiệp Và Môi trường, 15, 76-86. https://doi.org/10.71254/em7v8v21
Lượt xem
78
Lượt tải
61