ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG KHAI THÁC CÁC KHOẢN THU TỪ ĐẤT TẠI VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH CHUYỂN ĐỔI SỐ

Abstract

Digital transformation is gradually facilitating the management and exploitation of land-related revenues by enabling the digitization of land information, improving data systems for land valuation, and strengthening connectivity and information sharing among relevant management agencies. The study examines land-based revenues in Vietnam from 2015 to 2024 using secondary data and in-depth expert interviews. Descriptive statistics, growth-rate analysis, and thematic analysis were applied to examine revenue trends and the main constraints on revenue mobilization. Total land-based revenue rose from VND 85.982 billion in 2015 to VND 292.352 billion in 2024. Land-use levies remained the main source, accounting for 76.38%-82.97% of total land-based revenue, while recurring revenues remained limited. Land-related revenues varied considerably over the period, falling in 2023 before recovering in 2024. Expert interviews pointed to data quality, delays in updating information, and limited exchange across data systems as continuing constraints. The study recommends reducing reliance on one-off land-related revenues, strengthening recurring revenue sources, and further considering mechanisms for capturing land value increments. In the process of exploiting land-related revenues, digital transformation can support public authorities by enabling the updating, integration, and utilization of land data, land price information, and financial obligation records, thereby facilitating the identification, management, and monitoring of land-related revenues.

Tóm tắt

Chuyển đổi số đang từng bước hỗ trợ quá trình khai thác các khoản thu từ đất thông qua việc số hóa thông tin đất đai, hoàn thiện hệ thống dữ liệu phục vụ xác định giá đất và tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan quản lý. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thứ cấp về các khoản thu từ đất giai đoạn 2015 - 2024 kết hợp với phỏng vấn sâu chuyên gia. Dữ liệu được xử lý bằng thống kê mô tả, phân tích tốc độ biến động và phân tích chủ đề để làm rõ xu hướng và các hạn chế trong khai thác các khoản thu từ đất. Tổng thu từ đất tăng từ 85.982 tỷ đồng năm 2015 lên 292.352 tỷ đồng năm 2024. Tiền sử dụng đất chiếm tỷ trọng lớn nhất, từ 76,38 - 82,97%, trong khi các khoản thu thường xuyên chiếm tỷ lệ thấp. Khoản thu từ đất cũng biến động khá mạnh giữa các năm, trong đó mức giảm năm 2023 và tăng trở lại năm 2024 là đáng chú ý. Kết quả phỏng vấn cho thấy chất lượng dữ liệu, thời gian cập nhật và khả năng trao đổi thông tin giữa các hệ thống vẫn là những điểm hạn chế. Nghiên cứu đề xuất giảm sự phụ thuộc vào các khoản thu một lần, củng cố nguồn thu thường xuyên và xem xét cơ chế thu hồi giá trị tăng thêm từ đất. Trong quá trình khai thác các khoản thu từ đất, chuyển đổi số có thể hỗ trợ cơ quan quản lý thông qua việc cập nhật, kết nối và khai thác dữ liệu đất đai, thông tin giá đất và nghĩa vụ tài chính, qua đó phục vụ xác định, quản lý và giám sát các khoản thu từ đất.