ĐÁNH GIÁ TIỀM NĂNG VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KINH TẾ TUẦN HOÀN CHO MỘT SỐ CÂY ĂN TRÁI CHỦ LỰC TẠI TỈNH ĐỒNG THÁP

Abstract

This study assessed the potential and proposed models for utilizing by-products from durian, mandarin orange, and longan under a circular economy approach in Lai Vung, Hoa Long, Phong Hoa, Tan Duong, Tan Phu Trung, Phu Huu and Tan Nhuan Dong communes, Dong Thap province. Data were collected on the natural and socio-economic conditions of Dong Thap province, together with circular product models reported in previous studies. Based on a survey of 90 farming households and statistical analyses, the results showed that agricultural by-products (peels, seeds, branches, leaves, and rejected fruits) were abundant, accounting for approximately 20% of total production. Among the studied crops, durian had the highest proportion of discarded by-products (about 80%). In contrast, by-products from mandarin orange and longan were utilized more effectively, mainly at levels below 20% and between 20 - 50% of production. Although farmers’ awareness of the circular economy remains limited, their willingness to adopt circular practices was relatively high when supported by government and local authorities through financial assistance and technical guidance. Based on these findings, the study proposed several models, including organic fertilizer production, bio-based products, and value-added products. SWOT analysis was also applied to identify the strengths, weaknesses, opportunities, and threats associated with utilizing fruit by-products within a circular economy framework, providing a basis for proposing suitable models and solutions for production, consumption, and by-product reuse within the value chain. The findings contribute to increasing farmers’ income through circular products while reducing waste, improving soil quality, and enhancing the sustainable use of agricultural land.

Tóm tắt

Nghiên cứu đánh giá tiềm năng và đề xuất các mô hình tận dụng phụ phẩm từ sầu riêng, quýt và nhãn theo hướng kinh tế tuần hoàn được thực hiện tại các xã Lai Vung, Hòa Long, Phong Hòa, Tân Dương, Tân Phú Trung, Phú Hựu và Tân Nhuận Đông. Thông qua việc thu thập số liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tại tỉnh Đồng Tháp và các mô hình sản phẩm tuần hoàn từ các nghiên cứu đã được công bố. Khảo sát nông hộ (90 mẫu) và phân tích thống kê cho thấy lượng phụ phẩm (vỏ, hạt, cành, lá, trái loại) dồi dào (chiếm 20% so với sản lượng), trong đó sầu riêng có tỷ lệ phụ phẩm bị thải bỏ cao (khoảng 80%). Ngược lại, đối với quýt và nhãn, phụ phẩm được tận dụng hiệu quả hơn, chủ yếu ở mức dưới 20% và từ 20-50% sản lượng. Mặc dù nhận thức của nông hộ về kinh tế tuần hoàn còn hạn chế, mức độ sẵn sàng áp dụng tương đối cao khi có sự hỗ trợ phù hợp từ Nhà nước và địa phương như hỗ trợ vốn, kỹ thuật. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất các mô hình như sản xuất phân hữu cơ, chế phẩm sinh học và các sản phẩm giá trị gia tăng, đồng thời kết hợp phân tích SWOT, xác định các điểm mạnh (strengths), điểm yếu (weaknesses), cơ hội (opportunities) và thách thức (threats) trong việc tận dụng phụ phẩm cây ăn trái theo hướng kinh tế tuần hoàn; làm cơ sở đề xuất các mô hình và giải pháp phù hợp với điều kiện sản xuất, tiêu thụ và tái sử dụng phụ phẩm trong chuỗi giá trị. Kết quả nghiên cứu góp phần gia tăng thu nhập cho nông hộ từ các sản phẩm tuần hoàn, đồng thời giảm thiểu chất thải, cải thiện chất lượng đất và nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp theo hướng bền vững.