XÁC ĐỊNH HẠN CHẾ ĐẤT ĐAI CHO CANH TÁC CÂY ĂN TRÁI TẠI VÙNG TRŨNG THÀNH PHỐ CẦN THƠ

Abstract

The low-lying of Can Tho city is characterized by depressed topography, widespread acid sulfate soils and seasonal flooding and saline intrusion. The rapid conversion to fruit tree cultivation, particularly durian and jackfruit, has proceeded without adequate assessment of land suitability. This study aimed to identify and analyze land constraints for the most common fruit crops in the region. Soil property data were obtained from the Land Resource Database and overlaid with a crop cover map derived from remote sensing image interpretation. A classification table was developed following the FAO (1976) framework based on the ecological requirements of each crop. Four constraint groups were identified: acid or potentially acid soils, poorly drained soils, flooding risk and salinity risk. Results showed that flooding risk affected the entire cultivated area of both crops. Together with salinity risk, these are indirect constraints manageable through the dike system, whereas acid or potentially acid soils and poor drainage are direct constraints inherent to existing soil properties. Durian faced more severe limitations than jackfruit in terms of acid or potentially acid soils (18.6% vs. 4.2%) and poor drainage (53.9% vs. 38.7%). The proportions of durian area affected by three and four simultaneous constraints were 16.8% and 2.4%, respectively, totalling 19.2%, more than 2.3 times the corresponding proportion for jackfruit (8.2%). These findings indicate that a considerable portion of durian cultivation occurs on unsuitable land, posing long-term risks to productivity and sustainability, while jackfruit demonstrates better adaptability to the specific conditions of the Trans-Bassac lowlands.

Tóm tắt

Vùng trũng thành phố Cần Thơ có đặc trưng địa hình thấp, đất phèn phân bố rộng và chịu ảnh hưởng của lũ lụt, xâm nhập mặn theo mùa. Xu hướng chuyển đổi sang cây ăn trái, đặc biệt là sầu riêng và mít diễn ra mạnh mẽ nhưng chưa được đánh giá đầy đủ về mức độ phù hợp với điều kiện đất đai. Nghiên cứu được thực hiện nhằm xác định và phân tích các hạn chế đất đai đối với canh tác cây ăn trái phổ biến trong vùng. Dữ liệu đặc tính đất đai được thu thập từ cơ sở dữ liệu tài nguyên đất đai và chồng xếp với bản đồ hiện trạng cây trồng kế thừa từ giải đoán ảnh viễn thám. Phân cấp yếu tố được xây dựng theo khung đánh giá đất đai của FAO (1976), dựa trên yêu cầu sinh thái của từng loại cây. Bốn nhóm trở ngại được xác định gồm: Đất chua hoặc tiềm ẩn gây chua; đất khó thoát nước; ngập úng và nhiễm mặn. Kết quả cho thấy, rủi ro ngập úng xuất hiện trên toàn bộ diện tích canh tác. Cùng với rủi ro nhiễm mặn, đây là các trở ngại gián tiếp có thể kiểm soát thông qua hệ thống bờ bao. Trong khi đó, đất chua hoặc tiềm ẩn gây chua và đất khó thoát nước là trở ngại trực tiếp xuất phát từ đặc tính hiện hữu của đất. Sầu riêng chịu ảnh hưởng nghiêm trọng hơn mít do đất chua hoặc tiềm ẩn gây chua (18,6% so với 4,2%) và đất khó thoát nước (53,9% so với 38,7%). Diện tích sầu riêng chịu tác động đồng thời của ba và bốn trở ngại lần lượt chiếm 16,8% và 2,4%, (tổng cộng 19,2%), cao hơn 2,3 lần so với diện tích mít (8,2%). Một phần đáng kể diện tích sầu riêng đang được canh tác trên nền đất không phù hợp, tiềm ẩn rủi ro về năng suất và tính bền vững; mít có khả năng thích nghi tốt hơn với điều kiện đặc thù của vùng trũng sông Hậu.