NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA MẬT ĐỘ CẤY VÀ LIỀU LƯỢNG BÓN ĐẠM ĐẾN SINH TRƯỞNG, NĂNG SUẤT VÀ HIỆU QUẢ KINH TẾ CỦA GIỐNG LÚA CẨM BLACK TẠI CÁC TỈNH PHÍA BẮC

Abstract

This study was conducted to evaluate the effects of transplanting density and nitrogen rate on growth, yield and economic return of the black rice cultivar ‘Black’ across three ecological regions of Northern Vietnam during the 2024 Summer - Autumn cropping season. The experiment was arranged in a split-plot design with three replications, including three transplanting densities (30, 40, 50 hills m⁻²) and four nitrogen application rates (60, 80, 100, 120 kg N ha⁻¹). The results showed that transplanting density and nitrogen rate significantly affected growth, yield components, grain yield and nitrogen use efficiency of the cultivar. The combination of 40 hills m⁻² and 100 kg N ha⁻¹ produced the highest grain yield, ranging from 6.38 to 6.44 t ha⁻¹ in Nghe An province, 6.01 to 6.05 t ha⁻¹ in former Nam Dinh province and 5.62 to 5.65 t ha⁻¹ in former Hoa Binh province. Nitrogen use efficiency decreased with increasing nitrogen rate, indicating diminishing marginal returns of nitrogen fertilizer application. Stability analysis revealed that the combination of 40 hills m⁻² and 100 kg N ha⁻¹ exhibited wide adaptability, high stability and superior economic return across ecological regions. These findings provide a scientific basis for optimizing cultivation practices of the black rice cultivar ‘Black’ in Northern Vietnam.

Tóm tắt

Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá ảnh hưởng của mật độ cấy và liều lượng bón đạm đến sinh trưởng, năng suất và hiệu quả kinh tế của giống lúa cẩm Black tại 3 vùng sinh thái phía Bắc trong vụ mùa năm 2024. Thí nghiệm được bố trí theo kiểu ô lớn - ô nhỏ (split-plot design) với 3 lần nhắc lại, gồm 3 mật độ cấy (30, 40, 50 khóm/m²) và 4 mức bón đạm (60, 80, 100, 120 kg N/ha). Kết quả cho thấy, mật độ cấy và lượng bón đạm ảnh hưởng rõ đến sinh trưởng, các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của giống lúa cẩm Black. Ở mật độ 40 khóm/m² kết hợp với 100 kg N/ha, năng suất đạt cao nhất là 6,38 - 6,44 tấn/ha tại tỉnh Nghệ An, 6,01 - 6,05 tấn/ha tại tỉnh Nam Định cũ và 5,62 - 5,65 tấn/ha tại tỉnh Hòa Bình cũ. Hiệu quả sử dụng đạm giảm dần khi tăng lượng bón, phản ánh quy luật hiệu quả biên giảm của phân đạm. Phân tích ổn định cho thấy, tổ hợp 40 khóm/m² kết hợp 100 kg N/ha có khả năng thích nghi rộng, ổn định và cho hiệu quả kinh tế cao. Kết quả nghiên cứu là cơ sở khoa học đề xuất quy trình canh tác phù hợp cho giống lúa cẩm Black tại các tỉnh phía Bắc nước ta.