NGHIÊN CỨU NHÂN GIỐNG in vitro CÂY BÌNH VÔI ĐỎ (Stephania dielsiana Y.C. Wu) THÔNG QUA CON ĐƯỜNG TÁI SINH CHỒI

Abstract

Stephania dielsiana Y.C. Wu is a valuable medicinal plant that is increasingly threatened due to overexploitation. This study aimed to establish an in vitro propagation protocol via shoot regeneration from nodal explants. Surface sterilization using 5% sodium hypochlorite (15 min) combined with 70% ethanol and 0.1% HgCl₂ (5 min each) resulted in the highest percentage of clean and viable explants (75.6%). MS medium supplemented with 1.5 mg/l BAP was optimal for shoot induction, while the combination of 1.5 mg/l BAP and 0.1 mg/l NAA yielded the highest shoot multiplication efficiency (multiplication rate of 2.5 and shoot cluster formation above 90%). Kinetin (1.5 mg/l) combined with 0.1 mg/l NAA significantly improved shoot elongation. For rooting, 0.25 mg/l IBA was most effective, achieving a rooting rate of 87.8%. The addition of 1.0 g/l activated charcoal with 1.5 mg/l BAP markedly enhanced plantlet quality. This study established optimal conditions for each stage of in vitro propagation in S. dielsiana, providing a scientific basis for large-scale propagation and conservation of this species.

Tóm tắt

Cây bình vôi đỏ (Stephania dielsiana Y.C. Wu) là loài dược liệu có giá trị, được sử dụng rộng rãi trong y học cổ truyền nhưng đang có nguy cơ suy giảm do khai thác quá mức. Nghiên cứu này nhằm xây dựng quy trình nhân giống in vitro thông qua tái sinh chồi từ đốt thân mang mắt ngủ. Kết quả cho thấy, quy trình khử trùng sử dụng javel 5% (15 phút) kết hợp cồn 70% và HgCl₂ 0,1% (mỗi loại 5 phút) cho tỉ lệ mẫu sạch và sống đạt 75,6%. Môi trường MS bổ sung BAP 1,5 mg/l thích hợp cho cảm ứng chồi, trong khi BAP 1,5 mg/l kết hợp NAA 0,1 mg/l cho hiệu quả nhân nhanh cao nhất, với hệ số nhân đạt 2,5 lần và tỉ lệ tạo cụm chồi trên 90%. Kinetin 1,5 mg/l kết hợp NAA 0,1 mg/l góp phần cải thiện chiều cao chồi. Ở giai đoạn ra rễ, IBA 0,25 mg/l cho tỉ lệ ra rễ đạt 87,8%. Việc bổ sung 1,0 g/l than hoạt tính cùng BAP 1,5 mg/l giúp nâng cao chất lượng cây hoàn chỉnh. Nghiên cứu đã bước đầu xác định các điều kiện phù hợp cho các giai đoạn nhân giống in vitro, góp phần làm cơ sở cho việc xây dựng quy trình nhân giống nhằm bảo tồn và phát triển nguồn gen loài bình vôi đỏ (Stephania dielsiana).