NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM HỌC CỦA KHÔI TÍA (Ardisia sylvestris Pitard) TẠI VƯỜN QUỐC GIA CÚC PHƯƠNG

Abstract

Ardisia sylvestris Pitard belongs to the Myrsinaceae family, is a native plant species distributed in the tropical humid forests of Vietnam. A. sylvestris is a shrub, moisture-loving, shade-loving, mainly distributed under the canopy of tropical humid evergreen forests, at an altitude of 100-800 m above sea level. This is a valuable species, commonly used in traditional medicine to treat stomach diseases, ulcers and aid digestion. According to many studies, parts of A. sylvestris, especially the leaves, contain biological compounds such as flavonoids, tannins and saponins, which have strong anti-inflammatory and antioxidant effects. In Cuc Phuong National Park, Ninh Binh province, the soil type with A. sylvestris is mainly red-yellow and dark brown, the topsoil is very loose, the acidity ranges from slightly acidic to very acidic, pH _H20 ranges from 4,38 to 5,27, pH _KCl ranges from 3,31 to 3,90. A. sylvestris grow scattered in small groups of 3-7 trees or individually, with an average density in standard plots ranging from 120-320 trees/ha. Regeneration is mainly by seeds but the distribution of seedlings is uneven and concentrated in areas with high canopy cover (>0,75). The average density of regenerated trees is about 250 trees/ha, but the rate of seedlings developing into mature trees is low due to competition for light and the scarcity of suitable micro-ecological conditions. The results show that A. sylvestris are a species with a narrow ecological range, vulnerable to human impacts and ecological fluctuations. The medicinal value is high but growth is slow and regeneration is limited, so it is necessary to develop an in situ conservation strategy combined with wild propagation to protect and develop this valuable plant resource sustainably.

Tóm tắt

Khôi tía (Ardisia sylvestris Pitard) thuộc họ Đơn nem (Myrsinaceae), là loài thực vật bản địa phân bố tại các khu rừng ẩm nhiệt đới của Việt Nam. Khôi tía là cây bụi, ưa ẩm, ưa bóng, phân bố chủ yếu dưới tán rừng thường xanh nhiệt đới ẩm, ở độ cao 100–800 m so với mực nước biển. Đây là loài có giá trị cao, được sử dụng phổ biến trong y học cổ truyền để điều trị các bệnh lý về dạ dày, viêm loét và hỗ trợ tiêu hóa. Theo nhiều nghiên cứu, các bộ phận của Khôi tía đặc biệt là lá chứa các hợp chất sinh học như flavonoid, tanin và saponin, có tác dụng chống viêm và chống oxy hóa mạnh. Tại Vườn quốc gia Cúc Phương tỉnh Ninh Bình, kiểu đất có cây Khôi tía phân bố chủ yếu là màu đỏ vàng và màu nâu đen, tầng đất mặt rất tơi xốp, độ chua từ chua ít đến rất chua, pH _H20 dao động từ 4,38 đến 5,27, pH _KCl từ 3,31 đến 3,90. Cây Khôi tía mọc rải rác thành nhóm nhỏ 3–7 cây hoặc cá biệt, với mật độ trung bình tại các ô tiêu chuẩn dao động từ 120–320 cây/ha. Tái sinh chủ yếu bằng hạt nhưng phân bố cây con không đều và tập trung ở khu vực có độ che phủ tầng tán cao (>0,75). Mật độ cây tái sinh trung bình đạt khoảng 250 cây/ha, song tỷ lệ cây con phát triển thành cây trưởng thành còn thấp do cạnh tranh ánh sáng và sự khan hiếm điều kiện vi sinh cảnh phù hợp. Các kết quả cho thấy Khôi tía là loài có phạm vi sinh thái hẹp, dễ bị tổn thương trước tác động của con người và biến động sinh thái. Giá trị dược liệu cao nhưng sinh trưởng chậm, tái sinh hạn chế, do đó cần xây dựng chiến lược bảo tồn tại chỗ kết hợp nhân giống ngoài tự nhiên nhằm bảo vệ và phát triển nguồn tài nguyên thực vật quý này một cách bền vững.