Tạp chí Điện tử về Nông nghiệp và Môi trường
Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan báo chí khoa học trực thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, được thành lập trên cơ sở hợp nhất Tạp chí Tài nguyên và Môi trường và Tạp chí Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Tạp chí hoạt động theo Luật Báo chí, Luật Xuất bản và các quy định pháp luật hiện hành, với đầy đủ tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng tại Kho bạc Nhà nước và ngân hàng. Tạp chí có chức năng thông tin, truyền thông khoa học – công nghệ, lý luận, nghiệp vụ; đồng thời tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, tài nguyên và môi trường. Với sứ mệnh là diễn đàn khoa học và công nghệ hàng đầu, Tạp chí tập trung công bố các công trình nghiên cứu, bài viết phản biện, phân tích chính sách, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn nhằm nâng cao chất lượng quản lý nhà nước và phát triển bền vững ngành nông nghiệp – môi trường. Tạp chí hiện có ba ban chức năng: Ban Nội dung, Ban Trị sự, Ban Kinh tế, đặt trụ sở tại số 10 Nguyễn Công Hoan, Ba Đình, Hà Nội. Qua hơn 20 năm hoạt động, Tạp chí đã khẳng định vị thế là tạp chí khoa học uy tín quốc gia, phục vụ hiệu quả nhiệm vụ chính trị và khoa học của ngành nông nghiệp và môi trường. Email: tapchinnmt@mae.gov.vn Website: tapchinongnghiep.vn
CHUYỂN ĐỔI QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG KHÔNG KHÍ VÀ THÁCH THỨC THỰC THI TẠI VIỆT NAM
Nghiên cứu này phân tích tiến trình chuyển đổi mô hình quản trị chất lượng không khí tại Việt Nam trong bối cảnh kiện toàn thể chế giai đoạn 2024 - 2025. Sử dụng phương pháp tổng quan hệ thống và đối sánh dữ liệu, nghiên cứu nhận định rằng, trọng tâm quản lý hiện nay đã chuyển dịch từ việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý sang các yêu cầu thực tiễn về tổ chức thực hiện. Kết quả phân tích nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng lộ trình phí bảo vệ môi trường tối ưu, đảm bảo hài hòa lợi ích nhằm tạo động lực kinh tế thực chất cho doanh nghiệp đổi mới công nghệ. Đồng thời, việc thành lập Bộ Nông nghiệp và Môi trường được xác định là bước tiến chiến lược về quản lý đa ngành, đặt ra những yêu cầu mới về sự đồng bộ và năng lực thích ứng của hệ thống giám sát tại địa phương trong giai đoạn chuyển tiếp. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất định hướng ưu tiên hoàn thiện các công cụ kinh tế và củng cố nguồn lực thực thi tại cấp cơ sở.
Quản trị chất lượng không khí, cải cách thể chế, công cụ kinh tế, thách thức thực thi.
XÁC ĐỊNH CÁC THÔNG SỐ CÔNG NGHỆ CỦA QUÁ TRÌNH CHẾ BIẾN SẢN PHẨM HỒ TIÊU XANH
Hồ tiêu được trồng nhiều ở Việt Nam, trong đó có tỉnh Quảng Trị, được sử dụng làm gia vị thực phẩm. Trong quả hồ tiêu có chứa nhiều thành phần hoá học, đặc biệt là tinh dầu và alcaloid. Hồ tiêu xanh là quả hồ tiêu được thu hái khi còn xanh, số lượng quả hồ tiêu đã chín chỉ từ 5 - 10% trên một chùm, hạt chưa tạo sọ và còn mềm, được hái cả chùm khi còn màu xanh trên cây, sau đó sấy khô, bao gói và bảo quản. Mục tiêu của nghiên cứu này là xác định được các thông số công nghệ của quá trình sấy quả hồ tiêu xanh ở tỉnh Quảng Trị bằng phương pháp sấy lạnh kết hợp với bức xạ hồng ngoại. Phương pháp sấy lạnh kết hợp với bức xạ hồng ngoại là phương pháp sấy nguyên liệu trong điều kiện nhiệt độ thấp kết hợp với các bóng đèn phát tia hồng ngoại để làm khô nguyên liệu. Công nghệ này có nhiều ưu điểm giúp giảm thời gian sấy, nhiệt độ phân bố đồng đều, khả năng linh hoạt trong việc đốt nóng theo vùng, thiết bị đơn giản, gọn nhẹ, đặc biệt là tiết kiệm được năng lượng, cho phép sấy ở nhiệt độ thấp để hạn chế đến mức thấp nhất sự giảm sút chất lượng sản phẩm do nhiệt. Kết quả thí nghiệm đã xác định được các thông số công nghệ của quá trình sơ chế quả hồ tiêu xanh là 2.000 g, nước lọc 3.000 ml, muối ăn 2 g và axit citric 7,5 g và các thông số công nghệ của quá trình sấy là: Độ dày lớp vật liệu sấy 11 mm (hai lớp quả hồ tiêu), nhiệt độ sấy hồ tiêu xanh 40oC, khoảng cách bóng đèn hồng ngoại 10 cm, vận tốc gió thích hợp cho quá trình sấy là 1,5 m/s. Với các thông số công nghệ này thì thời gian sấy hồ tiêu xanh mỗi mẻ là 37 giờ 15 phút, độ ẩm của sản phẩm đạt 7 - 8%. Sản phẩm có hàm lượng tinh dầu 2,15 ± 0,01%, hàm lượng alcaloid 0,065 ± 0,001%, màu xanh xen lẫn vàng ngà, mùi thơm tự nhiên, vị cay tự nhiên, khô dòn và ít nhăn.
Bức xạ hồng ngoại, hồ tiêu xanh, sấy lạnh, thông số công nghệ, tỉnh Quảng Trị.
NGHIÊN CỨU TẠO SẢN PHẨM PROBIOTIC TỪ GẠO LỨT BẰNG NẤM MEN Saccharomyces boulardii CNCM I-745
Phát triển đồ uống probiotic không phải từ sữa là một giải pháp tiềm năng cho người ăn theo chế độ thuần chay, dị ứng protein sữa và không dung nạp lactose. Hiện nay, Saccharomyces boulardii là loại nấm men probiotic thương mại duy nhất dùng cho con người. Bên cạnh đặc tính của một probiotic, chúng còn có tác dụng phòng ngừa và điều trị tiêu chảy, bao gồm cả tiêu chảy do kháng sinh. Gạo lứt có rất nhiều lợi ích cho sức khoẻ, có tác dụng giảm nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường, béo phì, ung thư….Nghiên cứu này nhằm mục đích tạo sản phẩm probiotic từ gạo lứt bằng nấm men Saccharomyces boulardii. Kết quả nghiên cứu cho thấy, điều kiện thích hợp cho quá trình lên men dịch gạo lứt như sau: Nồng độ chất khô hoà tan ban đầu 12oBx, pH dịch lên men ban đầu 6,0, tỉ lệ giống bổ sung 0,5%, sau 24 giờ lên men ở nhiệt độ 28oC mật độ tế bào nấm men đạt 9,54.107 CFU/mL. Sản phẩm dịch gạo lứt probiotic có nồng độ chất khô hoà tan 10,6oBx, pH 3,94, nồng độ cồn 0,63% v/v, chất lượng cảm quan đạt 18,6 điểm. Sau 28 ngày bảo quản ở nhiệt độ 4 ± 1oC, mật độ tế bào nấm men probiotic trong sản phẩm duy trì đạt 9,45.107 CFU/mL.
Gạo lứt, probiotic, Saccharomyces boulardii CNCM I-745.
SỰ HIỆN DIỆN, THAY ĐỔI MỘT SỐ CHỈ SỐ SINH LÝ, SINH HÓA MÁU VÀ HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ CỦA BỆNH KÝ SINH TRÙNG MÁU DO Babesia spp. GÂY RA TRÊN CHÓ
Khảo sát 1437 con chó tới khám ở một số phòng khám tại thành phố Hồ Chí Minh nhiễm ký sinh trùng máu bằng phương pháp khám lâm sàng, nhuộm May-Giemsa và PCR. Tỷ lệ chó nhiễm Babesia spp. là 3,83% (55/1437). 100% (20/20) mẫu nhiễm Babesia bằng phương pháp nhuộm đều có kết quả dương tính với Babesia bằng phương pháp PCR. Chó nuôi thả (6,62%) có tỷ lệ nhiễm Babesia spp. cao hơn nuôi nhốt (2,48%). Chó từ 1 - 5 tuổi (6,77%) và trên 5 tuổi (6,61%) cao hơn nhóm chó nhỏ hơn 1 tuổi (1,51%). Chó đực (5,34%) nhiễm Babesia spp. cao hơn chó cái (2,49%). Số chó dương tính Babesia spp. có nhiễm ve (5,24%) cao hơn chó không nhiễm ve (1,20%). Nhiễm ve (89,09%), bỏ ăn (85,45%) và niêm mạc nhợt nhạt (30,91%) thường xuất hiện ở chó bị nhiễm Babesia spp.. Chó bị nhiễm ký sinh trùng máu có sự thay đổi các chỉ số sinh lý máu như: Giảm số lượng tiểu cầu (92,31%; 43,69 109/L), giảm số lượng hồng cầu (58,97%; 2,84 1012/L), tăng số lượng bạch cầu (10,26%; 23,71 109/L) hoặc giảm số lượng bạch cầu (38,46%; 3,68 109/L). Trong kết quả sinh hoá máu của chó nhiễm Babesia spp. đều có sự thay đổi tăng ở các chỉ số bilirubin toàn phần, ALT và AST lần lượt là 10 ca (47,62%, 1,47 mg/dL), 8 ca (38,10%, 389,5 U/L) và 11 ca (52,38%, 207,3 U/L), hàm lượng albumin giảm (47,62%, 1,73 g/dL), protein toàn phần giảm (28,57%, 3,98 g/dL), globulin giảm (14,29%, 1,57 g/dL) và globulin tăng (14,29%, 6,7 g/dL). Hiệu quả điều trị bằng imidocarb dipropionate trên chó nhiễm Babesia spp. là 89,09%.
ẢNH HƯỞNG CỦA HỖN HỢP THẢO DƯỢC BỔ SUNG VÀO KHẨU PHẦN ĂN ĐẾN MỘT SỐ CHỈ TIÊU SINH HOÁ MÁU, NĂNG SUẤT VÀ CHẤT LƯỢNG THỊT GÀ HẾT CHU KỲ KHAI THÁC SINH SẢN
Nghiên cứu này nhằm đánh giá ảnh hưởng của hỗn hợp bột thảo dược (đơn kim, quế, hồi) hoặc bột quế đến một số chỉ tiêu sinh hóa máu (protein huyết thanh, cholesterol, hoạt độ men gan (AST, ALT), năng suất và chất lượng thịt của gà Ai Cập lai khi kết thúc chu kỳ sinh sản (65 tuần). Thí nghiệm được bố trí theo phương pháp phân lô so sánh, gồm lô đối chứng (không bổ sung thảo dược), các lô thí nghiệm lần lượt bổ sung 1,0%, 1,5%, 2,0% hỗn hợp thảo dược, hoặc bổ sung 0,5% bột quế, trong thời gian từ 30 - 65 tuần tuổi. Kết quả cho thấy, gà được ăn thức ăn bổ sung 1,5 - 2,0% hỗn hợp thảo dược giúp giảm tỉ lệ chết và loại thải trong quá trình chăn nuôi, giảm nồng độ cholesterol trong máu và cải thiện chức năng gan, tăng khối lượng thân thịt, giảm lượng mỡ bụng, giảm lượng cholesterol tổng số trong thịt, cải thiện chất lượng cảm quan. Nghiên cứu này khẳng định tiềm năng ứng dụng của thảo dược trong việc cải thiện sức khoẻ gà và chất lượng thịt gà.
Gà hết chu kỳ sinh sản, cholesterol, đơn kim, hồi, quế.
ẢNH HƯỞNG CỦA LIỀU LƯỢNG VÀ LOẠI PHÂN KALI ĐẾN NĂNG SUẤT, CHẤT LƯỢNG QUẢ NHO NH01-26 TẠI TỈNH KHÁNH HÒA
Nghiên cứu nhằm đánh giá ảnh hưởng của liều lượng và loại phân kali đến sinh trưởng, năng suất, chất lượng, hiệu quả kinh tế của giống nho NH01-26 trồng tại tỉnh Khánh Hòa; được thực hiện trong 2 vụ liên tiếp trong năm 2023 trên cùng nền đất. Thí nghiệm gồm 2 nhân tố được bố trí theo kiểu lô chính - lô phụ với 3 lần lặp lại, lô chính là loại phân kali (K) với 3 loại (K1: 100% KCl; K2: 75% KCl + 25% K2SO4; và K3: 50% KCl + 50% K2SO4); lô phụ là liều lượng phân kali (L) với 4 liều lượng (L1: 150 kg/ha; L2: 200 kg/ha (đối chứng); L3: 250 kg/ha; L4: 300 kg/ha). Kết quả cho thấy, liều lượng và loại phân kali có ảnh hưởng đến sinh trưởng, yếu tố cấu thành năng suất, năng suất và chất lượng của giống nho NH01-26. Đã xác định tổ hợp K2L3 (250 kg/ha; 75% KCl + 25% K2SO4) giúp tăng tỷ lệ cành mang hoa, số chùm quả/cây, đồng thời cho năng suất và chất lượng quả vượt trội. Năng suất lý thuyết đạt 15.954 kg/ha, năng suất thực thu 13.252 kg/ha, lợi nhuận 481,6 triệu đồng/ha (vụ 1) và 473,0 triệu đồng/ha (vụ 2). Đây là cơ sở khẳng định vai trò quan trọng của kali, đặc biệt khi phối hợp KCl và K2SO4, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế của giống nho NH01-26, là cơ sở khoa học cho việc xây dựng quy trình canh tác giống nho NH01-26 bền vững tại tỉnh Khánh Hòa.
Nho NH01-26, phân kali, năng suất, chất lượng, Khánh Hòa.
HOẠT TÍNH KHÁNG NẤM Fusarium incarnatum GÂY BỆNH THỐI TRÁI THANH LONG SAU THU HOẠCH CỦA CAO DỊCH CHIẾT RAU NGỔ (Enhydra fluctuans L.)
Nghiên cứu này được thực hiện nhằm phân lập, định danh tác nhân nấm gây bệnh, đồng thời đánh giá hoạt tính kháng nấm của cao dịch chiết rau ngổ (CDCRN) đối với nấm Fusarium gây bệnh thối trái thanh long sau thu hoạch. Kết quả phân lập từ các mẫu trái thanh long nhiễm bệnh cho thấy, chủng nấm TL1 có đặc điểm hình thái điển hình của chi Fusarium. Phân tích trình tự vùng gen ITS cho thấy, chủng TL1 có độ tương đồng 100% với các trình tự của loài F. incarnatum được công bố trên cơ sở dữ liệu GenBank, qua đó cho phép định danh chủng TL1 ở cấp loài là F. incarnatum. Bên cạnh đó, CDCRN thể hiện khả năng ức chế sự sinh trưởng của nấm F. incarnatum trong điều kiện in vitro. Sự phát triển của sợi nấm bị ức chế hoàn toàn ở nồng độ 700 µg/mL, trong khi sự nảy mầm của bào tử bị ức chế hoàn toàn ở nồng độ 5.000 µg/mL. Hoạt tính kháng nấm (HTKN) tăng theo nồng độ của cao dịch chiết, thể hiện qua sự suy giảm đáng kể đường kính khuẩn lạc và mật độ bào tử trên môi trường PDA. Kết quả nghiên cứu cho thấy, CDCRN có tiềm năng ứng dụng như một tác nhân kháng nấm tự nhiên có nguồn gốc thực vật, an toàn và thân thiện với môi trường trong bảo quản thanh long sau thu hoạch, góp phần giảm sự phụ thuộc vào thuốc bảo vệ thực vật có nguồn hóa học.
Bệnh thối trái, cao dịch chiết rau ngổ, Fusarium incarnatum, thanh long.
KẾT QUẢ LAI TẠO MỘT SỐ DÒNG SEN LẤY HẠT TẠI VIỆT NAM
Cây sen (Nelumbo nucifera Gaertn) được trồng rộng rãi trên khắp Việt Nam, trong đó hạt sen là một trong những sản phẩm thu hoạch chính. Nhằm chọn tạo được các giống sen có năng suất và chất lượng hạt cao, giai đoạn 2022 - 2024, Viện Nghiên cứu Rau quả đã nghiên cứu lai tạo các giống sen mới. Kết quả thu được 16 tổ hợp lai tiềm năng, với tỷ lệ đậu hạt đạt 30 - 80% và tỷ lệ hạt chắc/gương đạt 37,5 - 93,1%. Qua đánh giá chọn lọc dòng, 2 dòng 22S06-8, 22S12-14 có nhiều ưu điểm tốt về khả năng ra hoa (> 33 hoa/m2/năm), năng suất cao (tỷ lệ hoa đậu hạt đạt > 85%, tỷ lệ hạt chắc/gương > 80%), chất lượng hạt tốt (hàm lượng tinh bột 17 -17,1%, hàm lượng protein 8,53 - 8,55%), mức độ sâu, bệnh hại thấp (cấp 1). Nghiên cứu này lần đầu cung cấp đánh giá có hệ thống các giống sen từ chương trình lai tạo ở Việt Nam, góp thêm nguồn vật liệu di truyền cho sản xuất và chọn tạo giống về sau.
Cây sen, lai tạo giống, năng suất hạt, tỷ lệ đậu hạt, giống sen lấy hạt.
ỨNG DỤNG CHỈ THỊ ADN MÃ VẠCH ITS2 TRONG XÁC ĐỊNH LOÀI TAM THẤT HOANG (Panax stipuleanatus Tsai et Feng) TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TUYÊN QUANG
Tam thất hoang (Panax stipuleanatus Tsai et Feng) là loài dược liệu quý phân bố tự nhiên ở một số khu vực miền núi phía Bắc nằm trong danh mục loài nguy cấp, quí, hiếm có nguy cơ tuyệt chủng. Nghiên cứu ứng dụng chỉ thị ADN mã vạch ITS2 để xác định loài từ 10 mẫu thu thập tại các khu vực tự nhiên tỉnh Tuyên Quang (các xã: Tùng Vài, Nậm Dịch, Nấm Dẩn). ADN tổng số được tách chiết từ mẫu lá non bằng phương pháp CTAB; vùng ITS2 được khuếch đại bằng PCR với cặp mồi đặc hiệu ITS2-F/ITS4-R, giải trình tự và đối sánh trên ngân hàng gen NCBI. Kết quả cho thấy, vùng gen ITS2 khuếch đại thành công (~480 bp) và các trình tự có độ tương đồng > 99% so với trình tự gen tham chiếu của của loài tam thất P. stipuleanatus (MK408811.1, MK408807.1, MK408781.1). Phân tích quan hệ di truyền bằng phương pháp Neighbor-Joining sử dụng phần mềm MEGA11 xác nhận các mẫu Tam thất hoang ở tỉnh Tuyên Quang nằm cùng nhánh phân loại với loài P. stipuleanatus, khoảng cách di truyền rất thấp (0,00 - 0,003) và tách biệt rõ với các loài Panax khác (P. vietnamensis, P. ginseng, P. quinquefolius). Kết quả khẳng định, ITS2 là chỉ thị hiệu quả để định danh chính xác Tam thất hoang, góp phần hỗ trợ nghiên cứu phân loại, kiểm định nguồn giống và bảo tồn loài tại Việt Nam.
Panax stipuleanatus Tsai et Feng, ADN mã vạch, ITS2, định danh loài, Tuyên Quang.
NGHIÊN CỨU SỨC TĂNG TRƯỞNG VÀ MỘT SỐ CHỈ TIÊU SINH LÝ MÁU TRÊN LỢN TỪ 7 - 24 TUẦN TUỔI ĐƯỢC BỔ SUNG MỘT CHẾ PHẨM SINH MIỄN DỊCH
Nghiên cứu tác động của việc bổ sung chế phẩm sinh miễn dịch vào thức ăn của 756 lợn được nuôi từ 7 - 24 tuần tuổi đến chỉ tiêu sinh lý máu và sức tăng trưởng, chia thành 3 lô: Lô đối chứng (NT1) không bổ sung, lô thí nghiệm 1 (NT2) bổ sung từ 7 - 19 tuần và lô thí nghiệm 2 (NT3) bổ sung từ 7 - 24 tuần. Về sức tăng trưởng, khối lượng bình quân ở 24 tuần tuổi tương đương giữa các lô, lần lượt là 115,20 ± 1,21; 115,74 ± 1,83; 116,01 ± 1,40 kg/con. Hệ số chuyển hóa thức ăn từ 7 - 24 tuần tuổi ở NT1, NT2, NT3 lần lượt là 2,29; 2,26; 2,27. Phân tích 108 mẫu máu, đánh giá số lượng hồng cầu, bạch cầu, hàm lượng hemoglobin và chỉ số hematocrit. Kết quả nghiên cứu cho thấy, số lượng hồng cầu và bạch cầu ở cả 3 lô đều trong mức bình thường, hàm lượng hemoglobin thấp hơn tiêu chuẩn. Tỷ lệ bạch cầu trung tính và bạch cầu đơn nhân ở NT3 cao hơn NT1 và NT2 cho thấy, chế phẩm miễn dịch có tác động tích cực đến khả năng miễn dịch của lợn. Bổ sung chế phẩm miễn dịch giúp giảm chi phí thuốc thú y, bổ sung toàn giai đoạn thí nghiệm (7 - 24 tuần tuổi) có chi phí thấp nhất. Kết quả nghiên cứu cho thấy, hiệu quả của chế phẩm trong việc nâng cao sức khỏe và tăng trưởng cho lợn.
NGHIÊN CỨU TIỀM NĂNG SỬ DỤNG CÁC LOÀI THỰC VẬT Ở VIỆT NAM LÀM THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT THẢO MỘC
Thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) thảo mộc là công cụ quan trọng trong quản lý dịch hại tổng hợp, đặc biệt trong bối cảnh phát triển nông nghiệp hữu cơ. Tổng hợp các nghiên cứu cho thấy, đã có 571 loài thực vật được sàng lọc (giai đoạn 2007 - 2014), trong đó 48 loài có hoạt tính trừ sâu khoang (S. litura) và 237 loài có hoạt tính trừ nấm bệnh (B. cinerea, C. gloeosporioides). Hiện có 189 loại thuốc BVTV thảo mộc được phép sử dụng ở Việt Nam (chiếm 18% tổng số thuốc BVTV sinh học), chủ yếu từ 5 hoạt chất: Matrine, azadirachtin, saponin, rotenone và eugenol, nhưng hầu hết đều nhập khẩu hoặc đóng gói trong nước. Việt Nam sở hữu nguồn nguyên liệu phong phú như: Neem (Azadirachta indica), ruốc cá (Derris spp.), khổ sâm (Sophora spp.), thanh hao (Artemisia spp.), bạch đàn (Eucalyptus spp.), tràm (Melaleuca spp.) với tiềm năng và khả năng ứng dụng cao. Để phát triển thuốc BVTV thảo mộc quy mô công nghiệp, cần tăng cường nghiên cứu sàng lọc các loài cây giàu tài nguyên, chi phí thấp và dễ ứng dụng, đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế để tiếp cận công nghệ tiên tiến, tạo đà phát triển bền vững cho ngành thuốc BVTV thảo mộc Việt Nam.
Thuốc bảo vệ thực vật thảo mộc, thực vật Việt Nam, tổng quan nghiên cứu.
NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI, PHÂN BỐ VÀ TÁI SINH CỦA LOÀI KHÔI TÍA (Ardisia sylvestris Pitard) TẠI VƯỜN QUỐC GIA CÚC PHƯƠNG
Khôi tía (Ardisia sylvestris Pitard) là loài thực vật bản địa phân bố rộng rãi tại các khu rừng nhiệt đới ẩm lá rộng thường xanh của Việt Nam. Đây là loài cây có giá trị cao, được sử dụng phổ biến trong y học cổ truyền để điều trị các bệnh về dạ dày, viêm loét và hỗ trợ tiêu hóa… Kết quả nghiên cứu tại Vườn Quốc gia Cúc Phương cho thấy, Khôi tía có chiều cao trung bình từ 0,5 - 3,0 m; thân thường ở dạng đơn trục, vỏ nhẵn, không có lông và có màu xám nhạt; phần thân rễ bò có cấu trúc rỗng xốp; lá đơn, mọc cách, tập trung ở phần ngọn, phiến lá hình mác dài từ 15 - 30 cm; hoa mọc thành chùm, dài 10 - 15 cm, trục chính mang 4 - 6 trục thứ cấp, mỗi trục mang 5 - 10 hoa tập hợp thành tán. Về đặc điểm phân bố, Khôi tía phân bố ở khu vực có khí hậu mát và ẩm quanh năm, nhiệt độ trung bình khoảng 22,5oC, độ ẩm trung bình là 85%; lượng mưa trung bình 1.680 mm/năm; đất có dung trọng dao động từ 1,06 - 1,15, tầng đất mặt có nhiều mùn và ẩm, tầng đất dày trên 70 cm, thành phần cơ giới đất từ thịt nhẹ, trung bình đến nặng, tỉ lệ lẫn đá ít, khả năng thấm, thoát nước tốt, có độ chua từ chua ít đến rất chua. Số lượng cá thể Khôi tía phân bố dao động từ 50 - 380 cây/ha, tập trung nhiều nhất tại các trạng thái rừng IIIA2, IIIB, nơi có độ tàn che cao. Loài Khôi tía có khả năng tái sinh hạt tốt, cây tái sinh chủ yếu ở phẩm chất A.
Khôi tía, hình thái, phân bố, lâm học, Vườn Quốc gia Cúc Phương.
TINH CHỈNH TIÊU CHUẨN IUCN BẰNG PHÂN TÍCH NHÂN TỐ KHÁM PHÁ TRONG ĐÁNH GIÁ GIẢI PHÁP BẢO VỆ BỜ SÔNG THUẬN THIÊN TẠI TỈNH AN GIANG
Nghiên cứu này nhằm đánh giá mức độ phù hợp của bộ tiêu chuẩn IUCN khi áp dụng cho ba giải pháp bảo vệ bờ sông tại tỉnh An Giang, bao gồm: Kè vỏ xe, kè túi vải địa kỹ thuật và kè cừ tràm. Dữ liệu khảo sát được phân tích bằng hệ số tin cậy Cronbach’s Alpha và phân tích nhân tố khám phá (EFA). Kết quả cho thấy, kè vỏ xe có độ tin cậy cao nhất với bảy trên tám tiêu chí vượt ngưỡng Alpha 0,7; kè cừ tràm đạt mức trung bình; trong khi kè túi vải địa kỹ thuật thể hiện sự thiếu ổn định ở nhiều tiêu chí. Sau khi loại bỏ các chỉ báo yếu, EFA đã rút gọn từ 28 chỉ báo xuống còn 13 chỉ báo, được sắp xếp thành ba nhóm nhân tố chính: (i) Quản trị - Cân bằng lợi ích - Chính sách, (ii) Xã hội và thiết kế quy mô phù hợp, (iii) Tài chính và nguồn lực sinh thái, với tổng phương sai giải thích đạt 61,2%. Kết quả này cho thấy, bộ tiêu chuẩn IUCN cần được tinh chỉnh để phản ánh rõ hơn điều kiện thực tiễn của ĐBSCL nói chung, tỉnh An Giang nói riêng, đồng thời khẳng định tầm quan trọng của quản trị, tài chính và cân bằng xã hội - sinh thái trong việc triển khai các giải pháp bảo vệ bờ dựa vào tự nhiên.
An Giang, kênh rạch nội đồng, giải pháp bảo vệ bờ sông, giải pháp thuận thiên, sạt lở bờ sông, EFA, Cronbach’s Alpha.
NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM MÌ GẠO BỔ SUNG BỘT BÍ NGÔ TRÒN (Cucurbita moschata Duchesne)
Bí ngô tròn (Cucurbita moschata Duchesne) là nguồn thực phẩm giàu carotenoid, polyphenol và khoáng chất, nhưng hiện chủ yếu được tiêu thụ tươi hoặc qua chế biến đơn giản. Trong khi đó, mì gạo là sản phẩm truyền thống được ưa chuộng song còn hạn chế về hợp chất hoạt tính sinh học (carotenoid, polyphenol) và khoáng. Nghiên cứu này nhằm phát triển mì gạo bổ sung bột bí ngô tròn để đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao giá trị dinh dưỡng - sinh học, với mục tiêu tăng cường carotenoid, polyphenol và kali. Nguyên liệu bí ngô tròn giàu hàm lượng carotenoid (9,368 ± 0,4 mg/100 g), polyphenol (87,537 ± 0,54 mg GAE/100 g) và kali (213,552 ± 0,32 mg/100 g). Điều kiện thích hợp được xác định gồm: Sấy bột bí ngô tròn ở 50°C trong 12 giờ, sấy sợi mì ở 50°C trong 3 giờ thu được sản phẩm mì giàu carotenoid (2,573 ± 0,025 mg/100 g), polyphenol (58,796 ± 0,25 mg GAE/100 g) và kali (66,06 ± 2,03 mg/100g); đáp ứng yêu cầu an toàn về kim loại nặng, không phát hiện nấm men, nấm mốc. Mì được nấu ở 100°C trong 7 phút có màu vàng cam tự nhiên, vị ngọt nhẹ, mùi thơm đặc trưng và độ dai phù hợp. Nghiên cứu này khẳng định tính khả thi và tiềm năng ứng dụng thực tế của sản phẩm mì gạo bổ sung bí ngô.
Mì gạo, bí ngô tròn, β-carotene, polyphenols, cảm quan, sấy.
PHÂN TÍCH VÀ ĐÁNH GIÁ HÀM LƯỢNG CÁC THÀNH PHẦN DINH DƯỠNG TRONG TIỀN NHỘNG RUỒI LÍNH ĐEN (Hermetia illucens) LÀM THỨC ĂN CHĂN NUÔI
Nghiên cứu được thực hiện nhằm phân tích hàm lượng các thành phần dinh dưỡng của tiền nhộng (pre-pupae) ruồi lính đen (Hermetia illucens) ở các giai đoạn phát triển khác nhau, đồng thời xác định điều kiện nuôi tối ưu cho tích lũy sinh khối và dinh dưỡng trong mô hình Heril nuôi thực nghiệm ruồi lính đen. Kết quả cho thấy, pH chất nền nuôi ảnh hưởng rõ rệt đến tỷ lệ sống và sinh khối của ấu trùng. Tỷ lệ sống từ ấu trùng đến tiền nhộng đạt cao nhất ở các mức pH 6,0 - 8,0 (98,44 - 99,44%), trong khi giảm đáng kể ở pH 2,0; 4,0 và 10,0. Sinh khối ấu trùng tại các mức pH trung tính và hơi kiềm cao hơn so với các mức pH còn lại. Phân tích thành phần hóa học cho thấy, hàm lượng ẩm của ấu trùng đạt 77,95% ở giai đoạn 28 ngày tuổi; hàm lượng tro đạt 9,42%; 10,03%; 12,67% ở các giai đoạn 4, 14, 28 ngày tuổi. Hàm lượng protein thô của ấu trùng ở các giai đoạn 4, 14, 28 ngày tuổi lần lượt là 44,7%; 45,0%; 48,6%, trong khi hàm lượng lipid tương ứng là 17,4%; 15,4%; 21,5%. Kết quả nghiên cứu cho thấy, ấu trùng và tiền nhộng ruồi lính đen là nguồn nguyên liệu giàu dinh dưỡng, có tiềm năng sử dụng làm nguồn bổ sung thay thế một phần các nguyên liệu truyền thống trong thức ăn chăn nuôi.
Tiền nhộng ruồi lính đen (Hermetia illucens), ấu trùng, hàm lượng protein, thức ăn chăn nuôi, hiệu quả sử dụng thức ăn.
ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ DIỆT VI KHUẨN Vibrio parahaemolyticus CỦA CÁC LOẠI THẢO DƯỢC CHIẾT XUẤT BẰNG QUI TRÌNH TỐI ƯU
Nghiên cứu đánh giá hiệu quả diệt vi khuẩn Vibrio parahaemolyticus của ba loại thảo dược là trầu không (Piper betle), húng quế (Ocimum basilicum) và rau má (Centella asiatica) được chiết xuất bằng qui trình tối ưu. Ba điều kiện chiết xuất được thử nghiệm nhằm lựa chọn thông số tối ưu bao gồm: i) nồng độ dung môi ethanol (30, 50, 70, 95%); ii) thời gian ngâm mẫu (3, 5, 7, 9 ngày); iii) tỷ lệ giữa khối lượng mẫu thảo dược (g) và dung tích dung môi (mL) (1 : 10, 1 : 20, 1 : 30, 1 : 40). Kết quả nghiên cứu đã xác định được quy trình chiết xuất tối ưu bao gồm các thông số: (i) dung môi ở nồng độ 70%; (ii) thời gian ngâm trong 7 ngày; (iii) tỷ lệ 1 : 30 cho trầu không và húng quế và tỷ lệ 1 : 40 cho rau má. Sau đó, dịch chiết từ quy trình tối ưu được so sánh với dịch chiết từ qui trình chưa tối ưu để xác định đường kính vòng vô khuẩn (ZDI), nồng độ ức chế tối thiểu (MIC), nồng độ diệt khuẩn tối thiểu (MBC) và khả năng diệt vi khuẩn V. parahaemolyticus đang trong giai đoạn tăng sinh. Quá trình tối ưu đã giúp gia tăng ZDI của dịch chiết trên vi khuẩn lên đến 1,5 lần (P < 0,05), cũng như giảm đến 2 lần các thông số MIC và MBC. Ngoài ra, dịch chiết từ qui trình tối ưu cũng giúp giảm đến 10 lần lượng vi khuẩn đang trong giai đoạn tăng sinh (P < 0,05) so với dịch chiết từ qui trình chưa được tối ưu. Kết quả nghiên cứu cho thấy, hiệu quả diệt vi khuẩn của thảo dược từ qui trình chiết xuất tối ưu được gia tăng và tiềm năng sử dụng chúng trong xử lý V. parahaemolyticus ở ao nuôi tôm.
Vibrio parahaemolyticus, thảo dược, chiết xuất, tối ưu hoá.
HIỆU QUẢ CỦA SẢN PHẨM NPK POLYPHOSPHATE LÊN NĂNG SUẤT LÚA TRÊN ĐẤT PHÈN TẠI TỈNH TÂY NINH
Trên đất phèn, phân lân (P) sau khi bón thường bị cố định nhanh chóng do phản ứng với các ion Al³⁺ và Fe³⁺, làm giảm tính hữu dụng của P đối với cây trồng. Việc lựa chọn loại phân bón phù hợp sẽ góp phần cải thiện năng suất lúa trên loại đất này. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá hiệu quả của phân NPK polyphosphate đối với sinh trưởng, năng suất lúa và hàm lượng P thành phần trong đất phèn tại tỉnh Tây Ninh. Thí nghiệm được bố trí theo kiểu khối hoàn toàn ngẫu nhiên với 6 nghiệm thức và 3 lần lặp lại ở vụ đông xuân năm 2023 - 2024: (1) NPK 16-16-8 + TE công nghệ polyphosphate (SPM6), (2) NPK 16-16-8 + TE công nghệ vo viên hơi nước (SPM7), (3) NPK 16-16-8 + 13S công nghệ vo viên hơi nước (SPM8), (4) NPK đơn, (5) khuyết NPK và (6) khuyết P. Kết quả cho thấy, nghiệm thức SPM6 đạt năng suất lúa cao nhất và khác biệt có ý nghĩa thống kê so với SPM8, NPK đơn, khuyết NPK và khuyết P; đồng thời đạt hiệu quả nông học sử dụng P cao nhất. Tuy nhiên, hàm lượng P cố định bởi liên kết với Al³⁺ và Fe³⁺ khác biệt không có ý nghĩa thống kê giữa các nghiệm thức.
Đất phèn, năng suất lúa, P cố định bởi liên kết với Al³⁺, Fe³⁺, NPK polyphosphate.
NHÂN GIỐNG IN VITRO LAN NGỌC ĐIỂM (Rhynchostylis gigantea L.) HÒN HÈO
Ngọc Điểm Hòn Hèo là một trong những loài phong lan bản địa quý của Việt Nam. Việc áp dụng kỹ thuật nuôi cấy mô tế bào thực vật không chỉ góp phần lưu giữ nguồn gen quý mà còn giúp nhân nhanh tạo nguồn cây giống với số lượng lớn. Kết quả nghiên cứu cho thấy, chồi đỉnh lan Ngọc Điểm Hòn Hèo được khử trùng với dung dịch Javel 50% trong 20 phút cho tỷ lệ mẫu sống vô trùng đạt 33,3%. Môi trường MS có bổ sung BA 1 mg/L và IBA 1 mg/L thích hợp cho việc cảm ứng tạo PLBs từ chồi với số lượng đạt 2,22 PLBs/mẫu sau 8 tuần nuôi cấy. Môi trường MS có bổ sung 30% nước dừa thích hợp cho quá trình nhân nhanh chồi. Môi trường VW thích hợp cho việc tạo cây hoàn chỉnh. Cây Ngọc Điểm Hòn Hèo cấy mô đạt tỷ lệ sống 94,7% sau 240 ngày trồng trên giá thể gồm 1 rêu rừng : 1 than củi và tưới 1 lần/ngày .
Rhynchostylis gigantea L Hòn Hèo, in vitro, chồi đỉnh, nhân giống.
NGHIÊN CỨU XÁC ĐỊNH MẬT ĐỘ TRỒNG THÍCH HỢP CHO GIỐNG ĐẬU ĐEN ĐEV19 TẠI THÀNH PHỐ HÀ NỘI VÀ TỈNH NGHỆ AN
Đậu đen là cây trồng ngắn ngày, giàu dinh dưỡng và có vai trò quan trọng trong luân canh. Giống đậu đen ĐEV19 mới được tuyển chọn, hiện chưa có nghiên cứu về mật độ trồng thích hợp. Nghiên cứu này được tiến hành trong vụ xuân và vụ hè tại thành phố Hà Nội và tỉnh Nghệ An nhằm xác định mật độ trồng phù hợp cho giống. Thí nghiệm gồm 5 công thức mật độ (15, 20, 25, 30, 35 cây/m²), bố trí theo khối ngẫu nhiên đầy đủ với 3 lần nhắc lại. Kết quả cho thấy, thời gian sinh trưởng dao động 71 - 95 ngày tùy vụ và địa điểm. Thời gian sinh trưởng và số cành cấp 1/cây giảm khi mật độ tăng. Trong vụ xuân, mật độ 25 - 30 cây/m² cho năng suất cao nhất, đạt 2,31 - 2,40 tấn/ha tại thành phố Hà Nội và 1,77 - 1,86 tấn/ha tại tỉnh Nghệ An. Trong vụ hè, năng suất cao nhất ở mật độ 20 - 25 cây/m², đạt 1,54 - 1,62 tấn/ha tại thành phố Hà Nội và 1,65 - 1,75 tấn/ha tại tỉnh Nghệ An. Như vậy, mật độ thích hợp cho giống ĐEV19 là 25 - 30 cây/m² trong vụ xuân và 20 - 25 cây/m² trong vụ hè.
Đậu đen (ĐEV19), mật độ, sinh trưởng, năng suất, mùa vụ.
KẾT QUẢ ĐÁNH GIÁ BAN ĐẦU TẬP ĐOÀN NGUỒN GEN LÚA NĂM 2025 TẠI XÃ AN KHÁNH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Nghiên cứu tập đoàn nguồn gen lúa gồm 300 mẫu giống được thu thập từ các vùng sinh thái khác nhau tại một số tỉnh phía Bắc. Kết quả đánh giá ban đầu với 54 tính trạng cho thấy, 282/300 mẫu giống (94,0%) có thời gian sinh trưởng trung ngày, số mẫu giống còn lại thuộc nhóm có thời gian sinh trưởng ngắn ngày và dài ngày. Các mẫu giống biểu hiện mức độ đa dạng khá cao về đặc điểm hình thái và nông học: Màu sắc vỏ gạo của tập đoàn khá đa dạng gồm: Trắng, nâu nhạt, nâu, đỏ, tím 1 phần và tím. Phần lớn hạt có kích thước lớn, trong đó một số mẫu biểu hiện tiềm năng năng suất cao. Kết quả đánh giá cũng cho thấy sự thay đổi điều kiện sinh thái trồng trọt có thể làm biến đổi một số đặc điểm hình thái của các nguồn gen, đặc biệt đối với những nguồn gen được thu thập từ các tỉnh miền núi phía Bắc.
Đa dạng, đánh giá ban đầu, đặc điểm nông sinh học, lúa (Oryza sativa L.).
ẢNH HƯỞNG CỦA TUYẾN TRÙNG Meloidogyne spp. ĐẾN SINH TRƯỞNG CỦA CÂY HỒ TIÊU TRONG ĐIỀU KIỆN VƯỜN ƯƠM
Tuyến trùng nốt sưng rễ (Meloidogyne spp.) đã được xác định là một trong những loài gây hại chính đối với cây hồ tiêu (Piper nigrum L.). Loài tuyến trùng này có khả năng xâm nhập và gây hại cho cây tiêu ngay từ giai đoạn cây con trong vườn ươm cho đến khi trưởng thành ngoài đồng ruộng. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm đánh giá mức độ xâm nhiễm và ảnh hưởng của tuyến trùng Meloidogyne spp. đến giống hồ tiêu Vĩnh Linh trong điều kiện nhà màng. Thí nghiệm được bố trí theo kiểu khối ngẫu nhiên đầy đủ (RCBD) với 3 lần lặp lại, sử dụng các mức lây nhiễm tuyến trùng khác nhau gồm: 0, 50, 100, 150, 200, 300, 400 và 500 con/100 g đất. Kết quả cho thấy, tuyến trùng có khả năng xâm nhiễm và sinh sản mạnh, thể hiện qua sự gia tăng mật số trong đất và rễ theo thời gian so với mức độ lây nhiễm ban đầu. Ảnh hưởng của tuyến trùng đến sinh trưởng của cây hồ tiêu thể hiện rõ qua sự suy giảm các chỉ tiêu sinh trưởng đặc biệt là chiều dài thân chính và mức độ tổn thương hệ rễ. Từ mật số lây nhiễm 100 con/100 g đất trở lên, các chỉ tiêu sinh trưởng và sinh lý bắt đầu giảm có ý nghĩa thống kê so với đối chứng sau 150 ngày lây nhiễm. Tỷ lệ rễ bị nốt sưng tăng đáng kể, chiếm 88,67% ở mức lây nhiễm 500 con/100 g đất. Kết quả nghiên cứu xác định ngưỡng gây hại của Meloidogyne spp. trên giống hồ tiêu Vĩnh Linh trong điều kiện nhà màng là từ 150 con/100 g đất trở lên. Từ mật số 100 con/100 g đất được xác định là ngưỡng cảnh báo của tuyến trùng đối với cây hồ tiêu. Đây là cơ sở quan trọng phục vụ công tác đánh giá tính kháng của giống, sàng lọc vật liệu chọn tạo và xây dựng biện pháp quản lý tuyến trùng hiệu quả trong sản xuất hồ tiêu.
Hồ tiêu, giống Vĩnh Linh, mức độ lây nhiễm, ngưỡng gây hại, tuyến trùng Meloidogyne spp.
KHẢO SÁT THÀNH PHẦN TUYẾN TRÙNG KÝ SINH THỰC VẬT TRÊN CÂY ỔI TẠI HUYỆN CHÂU THÀNH, TỈNH ĐỒNG THÁP
Ổi (Psidium guajava L.) là loại cây ăn quả phổ biến được trồng nhiều nơi trên thế giới. Nghiên cứu nhằm khảo sát thành phần tuyến trùng trên 30 vườn trồng ổi tại 8 xã bao gồm: An Khánh, Phú Hựu, Hòa Tân, An Phú Thuận, Phú Long, Tân Nhuận Đông, An Nhơn, An Hiệp của huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp. Kết quả điều tra đã ghi nhận thành phần tuyến trùng có 5 loài, 5 giống và 4 họ đều thuộc về bộ Tylenchida. Các loài tuyến trùng trên ổi là Meloidogyne enterolobii, Helicotylenchus dihystera, Tylenchorhynchus sp., Rotylenchulus reniformis và Mesocriconema sp.. Dựa trên triệu chứng gây hại, mật số và tần suất bắt gặp cho thấy loài tuyến trùng gây hại quan trọng trên cây ổi là loài tuyến trùng Meloidogyne enterolobii.
Cây ổi, Meloidogyne enterolobii, tuyến trùng.
NGHIÊN CỨU QUẦN XÃ TUYẾN TRÙNG KÝ SINH CÂY SẦU RIÊNG Ở MỘT SỐ VÙNG CANH TÁC CHÍNH TẠI ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
Nghiên cứu được thực hiện trong 2 năm (2022 - 2024) tại huyện Phong Điền và Thới Lai (thành phố Cần Thơ) và huyện Cai Lậy (tỉnh Tiền Giang) và một số địa bàn khác, với trên 80 mẫu đã được khảo sát. Tuyến trùng được ly trích từ mẫu đất và rễ theo phương pháp Bearmann (dish) cải tiến, xác định mật số hiện diện và thành phần tuyến trùng kí sinh dựa vào các đặc điểm hình thái và các số đo hình thái lượng. Đặc điểm của quần xã tuyến trùng ký sinh cũng được xác định dựa vào các chỉ số sinh thái. Kết quả ghi nhận có 12 giống tuyến trùng hiện diện, trong đó, giống Pratylenchus với chỉ số giá trị ưu thế (PV) cao nhất (855,96), tiếp đến là Basiria (260,31) và Helicotylenchus (134,40). Dựa theo tập tính ký sinh trên cây sầu riêng, Pratylenchus và Helicotylenchus được đánh giá có tiềm năng gây hại, với mật số trung bình trong đất (con/100 g đất) đạt 85,60, 13,44; trong rễ (con/5 g rễ) là 56,80 và 0,66; tuy chưa đạt tới ngưỡng kinh tế nhưng cần được nghiên cứu thêm về khả năng gây hại của chúng, nhất là giai đoạn cây con. Giống Helicotylenchus và Pratylenchus xuất hiện ở tất cả các nhóm độ tuổi của cây sầu riêng, riêng Pratylenchus xuất hiện với mật số cao ở nhóm cây có độ tuổi từ 1 - 3 năm. Bên cạnh đó, loài Radopholus sp. cũng được ghi nhận trong đất và rễ cây sầu riêng ở huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang, tuy chỉ với mật số tương đối (RD) thấp (0,37%), nhưng có tiềm năng gây hại cao của nhóm nội ký sinh di động. Do có sự tích lũy mật số của tuyến trùng theo thời gian nên cần có những khuyến cáo ngăn ngừa phát tán và phòng trị phù hợp, góp phần định hướng cho công tác quản lý các đối tượng gây hại này trong canh tác cây sầu riêng theo hướng an toàn và bền vững.
Cai Lậy, Phong Điền, sầu riêng, Thới Lai, quần xã tuyến trùng.
NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG PHỤ PHẨM BÃ BỘT MÌ TRONG LÊN MEN Acinetobacter nosocomialis CYS-V3 TẠO NANO BẠC SINH HỌC VÀ ĐÁNH GIÁ TIỀM NĂNG KHÁNG TUYẾN TRÙNG NỐT SƯNG TRÊN HỒ TIÊU
Chủng vi khuẩn Acinetobacter nosocomialis CYS-V3 có khả năng tổng hợp nano bạc (AgNPs) theo cơ chế ngoại bào, với hoạt tính sinh học mạnh trong việc ức chế và tiêu diệt tuyến trùng Meloidogyne spp. và nấm Phytophthora spp. gây hại trên cây hồ tiêu. Nhờ tính an toàn và thân thiện môi trường, nano bạc sinh học được xem là giải pháp thay thế tiềm năng cho các loại thuốc bảo vệ thực vật hóa học. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn rất ít nghiên cứu ứng dụng phụ phẩm nông nghiệp, đặc biệt là bã tinh bột mì (CSPB), làm nguồn cơ chất trong lên men sản xuất AgNPs bằng vi sinh vật. Mục tiêu của nghiên cứu này là sử dụng phụ phẩm CSPB làm nguồn C/N giá rẻ và thân thiện môi trường cho quá trình lên men chủng A. nosocomialis CYS-V3. Sau 72 giờ nuôi cấy trong môi trường CSPB ở tỷ lệ 70% và 100% (CT4 và CT5), mật độ vi khuẩn lần lượt đạt 3,1 x 108 và 2,7 x 108 CFU/mL. Dịch lên men thu sẽ được sử dụng để tổng hợp nano bạc sinh học. Kết quả phân tích cho thấy, AgNPs có dạng hình cầu, phổ hấp thụ từ 420 - 540 nm với đỉnh cực đại tại 400 nm, kích thước hạt trung bình 86,5 nm và độ ổn định cao (điện thế zeta đạt -48,3 mV). AgNPs tổng hợp có hiệu lực ức chế 100% trứng tuyến trùng sau 3 ngày ủ và tiêu diệt tuyến trùng tuổi 2 tại nồng độ 1,25 ppm sau 5 ngày ủ.
A. nosocomialis CYS-V3, CSPB, AgNPs tổng hợp xanh, lên men.
ẢNH HƯỞNG CỦA LƯỢNG PHÂN BÓN VÀ MẬT ĐỘ TRỒNG ĐẾN NĂNG SUẤT VÀ HIỆU QUẢ KINH TẾ CỦA GIỐNG SẮN KHÁNG BỆNH KHẢM LÁ HN1 TRÊN ĐẤT NÂU ĐỎ BAZAN TẠI TỈNH ĐẮK LẮK
Mục đích của nghiên cứu này là xác định lượng phân bón và mật độ trồng thích hợp cho giống sắn kháng bệnh khảm lá HN1 trên đất nâu đỏ bazan tại xã EaTu, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk năm 2024 - 2025. Kết quả nghiên cứu đã xác định được công thức M4P5 với mật độ trồng 10.000 hom/ha (khoảng cách 1,0 x 1,0 m) và lượng phân bón là 500 kg NPK 16 - 16 - 8 + 500 kg NPK 10 - 0 - 30 + 1,5 tấn phân hữu cơ vi sinh (Con Cò Vàng) cho khối lượng củ/gốc tốt nhất đạt 4,87 kg/gốc; năng suất củ tươi cao nhất đạt 48,67 tấn/ha/vụ, hàm lượng tinh bột tốt nhất là 31,68% và năng suất tinh bột đạt cao nhất là 15,39 tấn/ha/vụ, có ý nghĩa thống kê mức 95%. Đây cũng là công thức cho lãi thuần cao nhất, đạt 79,00 triệu đồng/ha/vụ, cao hơn công thức M1P1 là 50,77 triệu đồng/ha.
Đất nâu đỏ bazan, giống sắn kháng khảm HN1, mật độ trồng, lượng phân bón, tỉnh Đắk Lắk.
SÀNG LỌC NGUỒN VẬT LIỆU LẠC (Arachis hypogaea L.) CHỊU HẠN VÀ KHÁNG BỆNH HÉO XANH VI KHUẨN (Ralstonia solanacearum Smith) CHO CÁC TỈNH MIỀN TRUNG
Miền Trung là vùng trồng lạc quan trọng của Việt Nam, tuy nhiên điều kiện hạn hán và áp lực bệnh héo xanh vi khuẩn cao đã làm giảm năng suất và sản lượng lạc. Sử dụng các giống chống chịu với các điều kiện bất lợi nêu trên là chiến lược quan trọng để bảo vệ ngành sản xuất lạc của vùng. Trong số 150 dòng/giống lạc được đánh giá, có 37 dòng/giống lạc có khả năng chịu hạn ở mức chống chịu cao đến trung bình, đồng thời có khả năng kháng cao đến trung bình với bệnh héo xanh vi khuẩn như: L28, Trạm Dầu 207, L27, L33, L34, L35... Những dòng/giống này là nguồn vật liệu tốt phục vụ cho công tác chọn tạo giống chống chịu hạn và kháng bệnh héo xanh vi khuẩn.
Arachis hypogaea, chịu hạn, héo xanh vi khuẩn, kháng bệnh, lạc, Ralstonia solanacearum Smith, sàng lọc.
ĐÁNH GIÁ HIỆU LỰC IN VITRO CỦA MỘT SỐ HOẠT CHẤT THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT ĐỐI VỚI NẤM Pestalotiopsis microspora VÀ Colletotrichum gloeosporioides TÁC NHÂN GÂY BỆNH RỤNG LÁ ĐỐM TRÒN TRÊN CÂY CAO SU
Tám hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) bao gồm: Propiconazole, Tebuconazole, Hexaconazole, Copper oxychloride, Propineb, Chlorothalonil, Tetramycin và Kasugamycin đã được đánh giá hiệu lực đối với nấm Pestalotiopsis microspora và Colletotrichum gloeosporioides, tác nhân gây bệnh rụng lá đốm tròn trên cây cao su tại Việt Nam. Kết quả cho thấy, các hoạt chất có tính nội hấp và lưu dẫn như: Propiconazole, Tebuconazole đạt hiệu quả ức chế cao, đặc biệt là Propiconazole với hiệu quả 100% ở nồng độ 120 ppm. Các thuốc có tính tiếp xúc như: Copper oxychloride và Propineb cũng thể hiện khả năng kiểm soát bệnh, nhưng yêu cầu nồng độ cao hơn. Bên cạnh đó, các thuốc sinh học như Tetramycin cũng cho thấy, hiệu quả ức chế tốt đối với nấm Pestalotiopsis microspora, mặc dù nồng độ cần thiết cho hiệu quả 100% có sự khác biệt. Kết quả nghiên cứu này giúp bổ sung cơ sở khoa học cho việc lựa chọn thuốc BVTV phù hợp trong việc phòng trị bệnh rụng lá đốm tròn trên cây cao su.
Cây cao su, Pestalotiopsis microspora, Colletotrichum gloeosporioides, hoạt chất thuốc BVTV.
CƠ CHẾ KÍCH KHÁNG CỦA MỘT SỐ HÓA CHẤT CHỐNG LẠI BỆNH SƯƠNG MAI DO Peronospora belbahrii TRÊN CÂY HÚNG QUẾ
Biện pháp kích kháng trên cây trồng trong phòng trừ dịch hại là biện pháp bảo vệ thực vật hiệu quả và thân thiện môi trường. Nghiên cứu khảo sát khả năng kích kháng của Benzothidiazole (BTH), Salicylic acid (SA), Calcium silicate (CaSiO3) trên cây húng quế chống lại bệnh sương mai do Peronospora belbahrii thông qua đánh giá tỉ lệ bệnh, phần trăm diện tích lá bệnh và khảo sát cơ chế kích kháng liên quan. Kết quả khi xử lý phun lá BTH 50 mg/L, SA 1 mM trước 2 ngày lây bệnh hoặc tưới đất với CaSiO3 1 g/kg đất trước 7 ngày lây bệnh mang lại hiệu quả giảm tỉ lệ bệnh và phần trăm diện tích lá nhiễm bệnh. Sự gia tăng hoạt tính enzyme Phenylalanine amonia lyase (PAL) ở giai đoạn sớm 12 giờ sau khi lây bệnh (GSKLB) và 24 GSKLB ở 3 cây húng quế xử lý BTH 50 mg/L, SA 1 mM, CaSiO3 1 g/kg và sự gia tăng hoạt tính enzyme β - 1,3 - glucanase ở giai đoạn 72 GSKLB ở cây húng quế xử lý với SA 1 mM, BTH 50 mg/L, CaSiO3 1 g/kg có liên quan đến cơ chế kích kháng trên cây húng quế chống lại mầm bệnh sương mai do Peronospora belbahrii.
Ocimum basilicum, kích kháng, Peronospora belbahrii.
KHẢ NĂNG KÍCH KHÁNG BỆNH BẠC LÁ (Xanthomonas oryzae pv. oryzae) KHI NGÂM HẠT GIỐNG KẾT HỢP PHUN LÊN LÁ LÚA CAO CHIẾT LÁ SỐNG ĐỜI (Kalanchoe pinnata) LY TRÍCH BẰNG DUNG MÔI NƯỚC
Bạc lá (cháy bìa lá) do vi khuẩn Xanthomonas oryzae pv. oryzae gây ra là một trong những bệnh hại quan trọng trên ruộng lúa. Bài báo này trình bày khả năng kích thích tính kháng bệnh lưu dẫn (kích kháng) trong cây lúa đối với bệnh bạc lá khi ngâm hạt giống kết hợp phun lên lá lúa cao chiết lá sống đời (Kalanchoe pinnata) ly trích bằng phương pháp tách chiết lỏng - lỏng với dung môi nước. Ba nồng độ cao chiết [1; 1,5; 2% (w/v)] và 3 biện pháp xử lý gồm (1) ngâm hạt + phun ở thời điểm 14 ngày trước lây bệnh (NTLB); (2) ngâm hạt + phun ở thời điểm 7 NTLB; (3) ngâm hạt + phun ở cả hai thời điểm 14 và 7 NTLB được sử dụng để khảo sát khả năng giúp giảm bệnh trong điều kiện nhà lưới. Chiều dài vết bệnh được ghi nhận ở 3 thời điểm 7, 14, 21 ngày sau lây bệnh (NSLB). Kết hợp ngâm hạt và phun lên lá lúa với cao chiết 1,5% ở thời điểm 14 NTLB thể hiện hiệu quả giảm bệnh đến 21 NSLB. Kết quả khảo sát hoạt tính của 4 enzyme liên quan đến cơ chế kháng bệnh bạc lá gồm peroxidase (POX), catalase (CAT), polyphenol oxidase (PPO) và phenylalanine ammonia lyase (PAL) cho thấy khả năng giúp giảm bệnh của cao chiết lá sống đời có liên quan đến cơ chế kích kháng. Sự xuất hiện đơn lẻ của mầm bệnh hoặc cao chiết đều có khả năng làm tăng hoạt tính của 4 enzyme nhưng hoạt tính của các enzyme này tăng cao hơn rất nhiều khi có sự hiện diện của cả mầm bệnh (lây bệnh) và cao chiết trên cây lúa (ngâm hạt giống kết hợp phun lên lá lúa).
Bạc lá, Kalanchoe pinnata, kích kháng, lúa, Xanthomonas oryzae pv. oryzae.
SO SÁNH HIỆU QUẢ GIẢM BỆNH BẠC LÁ LÚA CỦA DỊCH CHIẾT LÁ CÂY HOA NGŨ SẮC (Ageratum conyzoides) VÀ CÂY CỎ HÔI (Chromolaena odorata)
Bệnh bạc lá (cháy bìa lá) gây thiệt hại năng suất lúa và chất lượng hạt gạo, đặc biệt trong mùa mưa. Dịch chiết lá cây hoa ngũ sắc (Ageratum conyzoides) và cây cỏ hôi (Chromolaena odorata) có khả năng giúp giảm bệnh trong điều kiện nhà lưới. Nghiên cứu này so sánh hiệu quả giảm bệnh của 2 loại dịch chiết khi được xử lý bằng biện pháp ngâm hạt giống với dịch chiết trong 24 giờ trước khi gieo và ngâm hạt giống kết hợp phun lên lá lúa 7 hoặc 14 ngày trước khi lây bệnh (NTLB). Khi sử dụng biện pháp ngâm hạt, dịch chiết 3%, 4%, 5% (w/v) lá cây hoa ngũ sắc và dịch chiết 4% và 5% lá cây cỏ hôi đều có hiệu quả giảm bệnh tương đương thuốc hóa học Starner 20 WP, trong đó, 3% dịch chiết lá cây hoa ngũ sắc và 4% dịch chiết lá cây cỏ hôi là nồng độ thấp nhất có hiệu quả giảm bệnh nên có thể tiếp tục nghiên cứu ứng dụng vào thực tế sản xuất. Hiệu quả giảm bệnh của dịch chiết lá cây hoa ngũ sắc thấp hơn dịch chiết lá cây cỏ hôi. Kết hợp ngâm hạt giống với phun dịch chiết lên lá lúa cho thấy, hiệu quả giảm bệnh cao hơn chỉ xử lý ngâm hạt. Kết hợp ngâm hạt với phun lên lá lúa dịch chiết lá cây hoa ngũ sắc ở thời điểm 7 NTLB có hiệu quả giảm bệnh cao hơn ngâm hạt kết hợp với phun lên lá lúa ở thời điểm 14 NTLB, trong đó ngâm hạt giống với dịch chiết 3% kết hợp phun lên lá lúa dịch chiết 4% ở thời điểm 7 NTLB có hiệu quả cao nhất (56,3%). Ngược lại, kết hợp ngâm hạt và phun lên lá lúa dịch chiết lá cây cỏ hôi ở thời điểm 14 NTLB có hiệu quả giảm bệnh cao hơn ngâm hạt kết hợp phun lên lá lúa ở thời điểm 7 NTLB, trong đó ngâm hạt giống với dịch chiết 4% kết hợp phun lên lá lúa dịch chiết 5% ở thời điểm 14 NTLB có hiệu quả cao nhất (56,1%).
Bạc lá, cỏ hôi, hoa ngũ sắc, lúa, Xanthomonas oryzae pv. oryzae.